FAMILIE ANATIDAE - ZWANEN, GANZEN EN EENDEN. 209 



borstzijden grauwgrijs, de vederen min of meer met geelbruine randen; benedenborst, 

 buik, anaalstreek, onderdekvederen van den staart en zijden van het lichaam wit, de 

 voorste zijvederen met bruine uiteinden ; bovenrug, schoudervederen, bovendekvederen 

 van de vleugels en bovendekvederen van den staart bruinzwart met geelbruine randen 

 aan de vederen; benedenrug en stuit bruinzwart ; groote slagpennen bruinzwart; kleine 

 slagpennen bruin met geelbruine randen; onderdekvederen van de vleugels en oksel- 

 vederen bruin; buitenste staartpennen wiï met bruingrijze binnenvaan, de middelste 

 donker bruingrijs. Iris geelbruin; snavel leizwart; pooten blauwgrijs, vliezen zwart. 

 Vleugel 196 — 213, staart 73—82, snavel 25 — 27, loopbeen 32 — 34 mm. 



Oud 6 in zomerkleed. Kop, hals, borst, voorste deel van den buik donkerbruin, boven- 

 kop, streek rond het oog, achterhals, keel en bovenborst min of meer met wit gevlekt; 

 bovenrug- en schoudervederen zwartbruin met breede geelbruine randen ; benedenrug, 

 stuit en bovenstaartdekvederen bruinzwart; achterbuik, anaalstreek en onderstaart- 

 dekvederen wit; vederen van de zijden van het lichaam licht grijs, de voorste licht 

 geelbruin gezoomd; vleugels en staart als bij het bovenbeschreven oude c?, evenzoo 

 iris, snavel en pooten. (c?uit Lapland, 9 Juni 191 4). 



Oud ? in zomerkleed. Gelijkende op het bovenbeschreven oude ?, doch voorhoofd, 

 bovenkop, achterhoofd, achterhals, kin, keel, benedenste oorstreek, achterdeel der 

 wangen, zijden van den bovenhals, voorhals en ring om den benedenhals zwartbruin; 

 teugels en voorste gedeelte van de wangen bruingrijs; overige deelen van kop en hals 

 wit; bovenborst en borstzijden grauwgrijs, zonder geelbruine vederranden; vederran- 

 den van rug-, schouder-, bovenste vleugeldek- en staartdekvederen meer grijsachtig 

 vaalbruin. (?uit Lapland, 17 Juni 1914). 



Jeugdkleed. Gelijk het ¥ in den zomer, doch het bruin van kop en hals vaal grijsbruin, 

 het wit licht bruingrijs of grijswit; bovenborst en borstzijden grijsbruin; benedenborst 

 licht grijs, op den buik en onderstaartdekvederen in grijswit overgaande; zijden van het 

 lichaam bruingrijs; rug, stuit en bovenstaartdekvederen bruinzwart; schoudervederen 

 vaal geelachtig bruingrijs, langs de schacht bruinzwart; bovendekvederen van den vleu- 

 gel donkerbruin; onderdekvederen bruin; groote slagpennen donkerbruin, kleine bruin 

 met smalle vale randen; staartpennen grijsbruin. Iris bruin; snavel blauwgrijs, rug en 

 punt grauw; pooten lichtgrijs, vliezen zwart. 



Voorkomen en levenswijze. De ijseend is in ons land van October tot April 

 een jaarlijks aan de kust verschijnende wintergast, het eene jaar in gering getal, het 

 andere jaar soms vrij talrijk. Zij vertoeft bijna uitsluitend aan onze zeekust en wordt 

 slechts bij uitzondering op de binnenwateren aangetroffen. Het Rijks Museum te Leiden 

 bezit een uitgebreide serie van voorwerpen uit ons land, oude 6 6 en ? ¥ in volkomen 

 kleed, voorwerpen in overgangskleed en jonge voorwerpen, echter ontbreken, zooals 

 te verwachten is, c?c?en ??in het zuivere zomerkleed. De ijseend bewoont het noorde- 

 lijk halfrond en broedt op de Faröer, IJsland, Noorwegen, Lapland, Nova Zembla, 

 Spitsbergen, Noord-Rusland, Noord-Siberië en in het noorden van Noord-Amerika 



27 



