830 Gesammtsitzung 



bilis religioni aiit quasi religio vera effe poffit, quae demonstratis 

 alibi veritatibus pugnet. Coactus tarnen aliquando de Eucharistia 

 loqui, pro speciebus realibus apparentes introduxit, revocata sen- 

 tentia, theologorum omnium confenfu explofa. Sed hoc parum erat, 

 fi existentiam ejusdem corporis in pluribus locis philosophia ejus 

 ferre pofret. Nam si corpus et spatium eadem, quis ex diverfis 

 spatiis sive locis diverfa sequi corpora neget? 



Qui ad formandam corporis naturam extenfioni resistentiam 

 quandam sive impenetrabilitatem aut ut ipfi loquuntur avTiTviriav 

 molemve addidere, ut Gaffend us aliique docti viri, rectius paulo 

 philosophati sunt, sed non exhaufere difficultates. Primum enim 

 ad ideam corporis absolvendam opus est notione quadam pofitiva, 

 qualis non est impenetrabilitas; deinde nondum evictum est pene- 

 trationem corporum abeffe a natura, argumento est condenfatio quae 

 ex quorundam sententia fit penetratione, tametfi aliter explicari 

 poffe non diffitear; denique impenetrabilitas abfoluta corporum 

 non minus fidei nostrae decretis pugnat quam ttoAutott/«, idem- 

 que corpus effe in pluribus locis, aut plura in eodem, aeque diffi- 

 cile est. 



Quid ergo tandem extenfioni nos addemus ad absolvendam 

 corporis notionem? quid, nifi quae senfus ipfe testetur. Nimirum 

 tria ille simul renuntiat, et nos sentire, et corpora sentiri, et quod 

 sentitur varium effe compofitumque sive extenfum. Notioni ergo 

 extenfionis sive varietatis addenda actio est. Corpus ergo est Agens 

 extenfum: dici poterit, effe substantiara extenfam, modo teneatur 

 oninem substantiam agere, et omne agens substantiam appellari. Satis 

 autem ex interioribus metaphyficae principiis ostendi potest, quod 

 non agit, nee existere, nam potentia agendi sine ullo actus initio 

 nulla est. Arcus tenfi non modica potentia est: at non agit, inquies. 

 Imo vero agit, inquam, etiam ante displofionem, conatur enim: omnis 

 autem conatus actio. Caeterum de natura conatus et agentis prin- 

 cipii, sive ut Scholastici vocavere, substantialis formae, multa dici 

 poffunt egregia et certa, unde magna etiam naturali theologiae lux 

 accendatur, et discutiantur tenebrae mysteriis fidei a philosophorum 

 objectionibus offufae. Patebit, non tantum mentes, sed ut substan- 

 tias omnes in loco non nifi per operationem effe, mentes nulla cor- 

 porum vi destrui poffe: omnem agendi vim effe a summa mente, 

 cujus voluntas fit ultima ratio rerum; caufa volendi, harmonia 

 univerfalis: Deum creaturae, mentem materiae uniri poffe; imo 



