vom 21. Ctoher 1880, 833 



cunque enim praedicatum vere affirmatur de subjecto, utique cen- 

 fetur aliqua effe connexio rcalis inter praedicatum et subjectum, ita 

 ut in propofitione quacunque A est B (seu B vere praedicatur de A), 

 utique B infit ipfi A, seu notio ejus in notione ipfius B aliquo modo 

 contineatur, idque vel absoluta neceffitate in propofitionibus aeternae 

 veritatis vel certitudine quadam ex suppofito decreto substantiae libe- 

 rae pendente in contingentibus, quod decretum nunquam omnimode 

 arbitrarium et fundamenti expers est, sed semper aliqua ejus ratio 

 (inclinans tarnen, non vero neceffitans) reddi potest, quae ipfa ex 

 notionum analyfi (si ea semper in humana potestate effet) deduci 

 poffet, et substantiam certe omnisciam omniaque a priori ex ipfis 

 ideis suisque decretis videntem non fugit. Constat ergo omnes veri- 

 tates etiam maxime contingentes probationem a priori seu rationem 

 aliquam cur sint potius quam non sint habere. Atque hoc ipfum 

 est quod vulgo dicunt, nihil fieri sine caufa, seu nihil effe sine 

 ratione. Haec tamen ratio utcunque fortis (quanquam qualiscun- 

 que sufficiat ad majorem in alterutram partem inclinationem) etfi 

 certitudinem in praesciente constituat, neceffitatem tamen in re non 

 ponit, neque contingentiam toUit, quia contrarium nihilominus per 

 se pofl'ibile permanet, nullamque implicat contradictionem, alioqui 

 quod contingens effe suppofuimus, neceffarium potius seu aeternae 

 veritatis foret. 



Hoc autem Axioma, quod Nihil est sine ratione, inter maxima 

 et foecundiffima cenfendum est totius humanae cognitionis, eique 

 magna pars Metaphyficae, Phyficae ac moralis Scientiae inaedifi- 

 catur, quin et sine ipfo nee existentia DEI ex creaturis demon- 

 strari neque a caufis ad effecta vel ab effectis ad caufas argumen- 

 tatio institui, neque in rebus civilibus quicquam concludi potest. 

 Adeo ut quicquid non mathematicae neceffitatis est (quemadmodum 

 formae Logicae et veritates numerorum), id omnino hinc sit peten- 

 dum. Exempli caufa Archimedes vel quisquis est autor libri de 

 aequiponderantibus affumit, duo pondera aequalia eodem modo in 

 libra respectu centri vel axis sita effe in aequilibrio. Quod co- 

 roUarium est tantum hujus nostri Axiomatis, cum enim omnia 

 utrinque eodem modo se habere ponantur, nuUa ratio fingi potest, 

 cur in alterutram potius partem libra inclinetur. Hoc affumto cae- 

 tera jam mathematica neceffitate ab Archimede demonstrantur. 



