-3— 
EL. ves 
DI ELTA LATTES. 209 
scripsit, intimavit, et interacta deposuit, se se colonum fuisse adscripti- 
tium?), tunc ex utroque genere obligationis , id est tam scripiurae 
quam. confessionis vel depositionis talem eum esse credendum, qualem 
se et scripsit et interacta deposuit. Si noti qui l'espressione colonus 
adscriptitius, mentre nella precedente costituzione era detto senza più 
adscriptitius. Si noti altresì che fra le prove della condizione colonaria 
è per titolo di prescrizione. potest excusari filius etc. la census publici 
adscriptio. Giustiniano risponde negativamente : Quium enim pars quodam- 
modo corporis eius per cognationem in fundo remanebat, nec videtur 
neque abesse, neque peregrinari, neque in libertate morari. — S 1. Illud 
quoque non ineleganter dubitabatur , si coloni filius per triginta annorum 
curricula vel forsitan per quadraginta seu ampliora, adhuc vivente patre 
et agriculluram peragente, ipse in libera conversationé morabatur, et 
dominus terrae , quia per patrem ci satisfiebat , non etiam eius praesentiam 
exigebat , an post obitum. patris , vel postquam forte inutilis. existat et 
ruri non idoneus. 
loanni P. P. (C. J. 11, 47, 23 de agric.): Quum. satis inhumanum 
est, terram, quae ab initio adscripticios habebat, suis quodammodo membris 
defraudari, et colonos, in aliis terris demorantes, dominos terrae maximis 
damnis afficere, censemus, quemadmodum in curialium. conditione nemo 
ex temporali cursu. liberatur, ita nec adscriptitiae conditioni suppositus 
ex annalibus curriculis, quantacunque emanaverint, vel quacunque pro- 
lixa negotiatione aliquis sibi vindicet libertatem; sed remaneat adscripticiis 
et inhaereat terrae. Che se tenti fuggire, sarà punito come il servus 
Jugitivus. — Era inoltre sorto dubbio, se anche i figli dei coloni, 
divenuti tali per la prescrizione trentennale della 4 Anastasiana 
(v. sup.), licet non triginta annos fecerint in fundis vel vicis, deberent 
colonariae esse conditionis. Giustiniano risponde affermativamente: 
nulla deteriore. conditione praegravari, non autem habere 
licentiam relicto suo iure ad aliud migrare....... Caveant autem 
possessionum domini, in quibus tales coloni constituti 
sunt, aliquam innovationem vel violentiam eis inferre. Si 
enim hoc approbatum fuerit, et per iudicem pronuntia- 
tum, ipse provinciae moderator, in qua aliquid tale fuerit 
perpetratum, omni modo provideat, et laesionem, si qua sub- 
secuta est, eis resarcire, et veterem consuetudinem in reditibus 
praestandis eis observare..... .. S 2. Nemini autem liceat vel 
Serie I. Tom. XXV. 
27 
4 
^ 
