318 STUDI STORICI SOPRA IL CONTRATTO D'ENFITEUSI 
reclamatione facta habuerit ad usum ponimus . dampnaque descendunt ex 
factis ponimus ad usum. 
Restitutiones rerum que discendunt ex factis legum ad leges ponimus . 
Restitutiones vero que descendunt ex factis de usu ad usum 
ponimus . In integrum restitutiones tam super factis legum quam 
usus . Si rationes minoris etatis principaliter petantur ad leges 
mictimus. Questiones de possessione rerum immobilium . videlicet vel 
acquirenda vel recuperanda vel de turbatione possessiones . etiamsi de 
marcho dicantur . ad leges ponimus. Questiones vero de rebus que de 
marcha sunt non pertinentis ad possessionem ut scriptum est sed tan- 
tum ad rem ipsam . ponemus ad usum . Totam actionem de dote et 
parafrenis et de antefactis et de donamentis et de his que ad aliquod 
suprascriptorum. pertinent ad leges ponimus . Omnes questiones libertatis 
et servitutis et omnia libellaria iudicia et peculia eorum que sui iuris 
non sunt ponimus ad leges . Maganeas autem sive morbos vel vitia 
hominum et animalium ponimus ad leges. Mercium vero et aliarum 
rerum mobilium ponimus ad usum . Res eorum qui in alienis partibus 
moriuntur ponimus ad usum . Si tamen per actionem ad leges perti- 
nentem in curia legum petatur ad leges sint . De dampno quodquis pa- 
titur . propter prohibitam alienationem ponimus ad usum . Sed si actor 
proprietatem. vel aliud ius quod per legum cognosci debeat ad leges 
adversario vero hoc negante et se per feodum ab alio habere dicente 
ad leges ponimus mictimus . De penis sive ad detrimentis sententiarum 
ponimus ad usum. 
Si questio fuerit utrum commune | possit aliquid petere ab eo qui 
emit a foretaneo vel ab inimico . vel rem a missatico acquisitam seu 
feodum contra honorem Civitatis quesitum ad usum vadat . Ripas Arni 
et que in ea fient vel facta sunt ponimus ad usum . Guariganga 
ponimus ad usum. 
Si dominus vassallum de possessione feudi sine trina inquisitione ut 
rationem faciat deiecerit vel aliud nomine eius et ipse ratum habuerit 
vel ducere fecerit ut fructus percipere fideles quiete non possit sine trina 
inquisitione in omnibus dictis casibus hec omnia ponimus ad usum curie 
civitatis et in ea indicentur. In quecumque curia aliquis testis se excu- 
-Sare voluerit quod testimonium dicere vel iurare non debeat vocanda 
inde legem vel usum in ea curia ubi testis vocalur cognoscatur et ad 
aliam Curiam non mictatur. 
