156 GIULIO BERTONI E CESARE FOLIGNO 80 



adimplei'e. Sed Atila qui valde cautus erat bene tunc perpendit quod eivitas esset evacuata et 

 gentibus totaliter derelicta. Tunc vero portas civitatis fregerunt. Et Atila procedente omnes 

 sui post eum civitatem intraverunt ac ipsam repletam et abundantem divitiis invenerunt : Comani, 

 Blacbi, Ungari et Volgari fuerunt omnes ditati ac eorum desiderio recreati. Et quidquid eis 

 placuit receperunt ac ibidem per mensem integrum permanserunt deinde exercitus civitatem 

 destruxerunt atque eam totam cremaverunt. Magnus ergo dolor atque peccatum maximum fuit 

 quia ilio tempore Aquilegia sunt nobilis eivitas et decora nimis et eciam multis probis personis 

 et hominibus referta. Et hoc fuit tempore Benedicti pape et Leti dignissimi patriarcbe. 



II. — La nascita di Attila. 

 {Cod. Ambros., e. 23^-24^). 



Erat igitur tunc temporis in Ungaria rex quidam Ostrnbal nomine, cui erat filia iuvenis, 

 pulchra et suo sermone facunda. Hec a multorum baronum et nobilium filiis amabatnr, sed 

 mater eius Eradio, filio lustiniani imperatoris constantinopolitani nuptus tradere procurabat. 

 Et videns ipsam pnlchram et afifabilem valde et totam veneream fecit edificare quandam turrim 

 valde excelsam super quam posuit filiam suam comitatu multarum domicellarum ad serviendum 

 ei. Viotus autem et alia necessaria per unicam fenestram parvam (?) sibi ministrari faciebat. 

 Quando vero ipse rex Obstrubal posuit filiam suam in ipsa turri donavit ei quendam leporarium 

 pulcrum valde et candidum ut ipsum nutriret donec esset veaationi aptus. Crevit leporarius 

 ille et factus est magnum. Evenit autem quadam nocte dum ipsa iuvencula ardore libidinis 

 ureret se a leporario infelix illa cognosci permitteret. Concepit tandem in utero filium detesta- 

 bilem et aborendum. Post vero aliquos dies ille domicelle, que sibi date fuerant ad serviendum 

 tam ex actibus leporarii et invencnle quam ex tumefactione ventris percepernnt eam esse pre- 

 gnantem a leporario ; et dolore ac ira eonamote ceperunt lejjorarium illum et ipsum in foveam 

 quandam proijcientes necaverunt. Custodiebant autem invenculam ne se interimeret, donec regi 

 tam lacrimosum ac detestabile factum nuntiarent. Ipse vero hoc audito in tanto fuit dolore 

 contaminatus ut non valeret uUo modo consolari, asserens se quodam modo auctorem sceleris 

 extitisse. Sed volens verecundiam suam celare fecit eam de turri extrahi, faciens hanc famam 

 quod nuptui ipsam tradere volebat. Tandem cuidam illustri et excelso comiti tradita est illa 

 iuvencula. Qui, nesciens labem, libenter sibi duxit in uxorem. Igitur nephanda mulier partui 

 appropinqnans effectus scelerati conceptus manifestus appamit. Nam puer natus est masculus 

 semiforma ferus in figura. Quem videns maritus contristatus est valde et filiam regis perdi- 

 disset cum prole nisi potentiam regis timuisset, sive etiam ab occisione manus abstraxit quia 

 videns quidam antiquus ac doctus in lege sua familiaris et amicus dicti illustris comitis asse- 

 rebat potuisse evenire iuvenculam cohabitantem cum viro talem qualem leporarii memoriam 

 habuisse, et ideo monstruum evenisse propter cogitationes iuvencule cum leporario, ponens 

 exemplum de Laban et lacob qui in fetn variarum bestiarum virgas diversi coloris afferebat 

 ante ooulos earum, unde contingebat ut dissimilis ac varii coloris nascerentur animalia; et 

 multa alia exempla ostentans senex predictus. Quibus auditis comes ab indignatione animum 

 revocans puerum educari ac nutricari fecit. Crevit puer ille, Attila appellatus, adolevit et factus 

 est homo ; successit regi Ungariae in regnum, multum a suis amabatur utpote alios circum- 

 stantes principes et barones probitate, astutia et magnanimitate exuperans. Verumtamen chri- 

 stianos habuit exosos, et ut audivit quod catholici suo appropinquarent regno per augumentum 

 fldei Christiane iratus effectus est valde et, mittens copiosam multitudinem gentium adunari 

 fecit, et inde exiens cum ingenti apparatu ') ex exercitu quingentorum milium miMtum et 

 ultra non computatis minutis gentibus venit versus partes italicas et Hilyricum ; ab Ungaria 



^) Agg. in margine di seconda mano. 



