81 LA " GUEEKA d'ATTILA „ POEMA FEANCO-ITALIANO DI NICOLA DA CASOLA 157 



usque ad civitatem Aquilegiam omnia destruens et vastans. Erat tane temporis civitas Aqui- 

 legie metropolitana ac multum bene populata gentibus que ab antiquo processerant de stirpe 

 troianoruin Hiliryonis ruinam. Fuerat autem appellata Aquilegia civitas illa ab Aquilegia regina 

 que a principio edificationis ipsius ibi resederat. Audiens vero Attila quod ibi regnaret Menapus 

 rex illue versus suam dirrexit gentem. Menapus rex, videns innumerabilem gentem exercitus 

 Aitile emisit de Aquilegia omnes impotentes in armis, feminas videlicet et infantes, qui, navi- 

 gantes, applicuerunt littora maris, et ibi sunt morati. Appellaverunt autem locum illum Gratum 

 eo quod malis gratibus Attile et sui exercitus construxerant eum. Attila vero cum suo exercitu 

 posuit se in obsidionem eivitatis aquilegiensis. Menapus, Aquilegie rex, obsessus nuntiavit hec 

 omnibus prinoipibus Cliristianorum in Italia. Cum autem habuisset succursum quodam mane 

 exivit in exercitum Attile cum decem milibus equitum electorum, Blachorum, Tartarorum, 

 Turcborum, Bulgarbrum et Ungarorum fecerunt quod sanguis velut fluvius decurrebat per 

 terram et eos finaliter debellassent nisi ipse Attila cum multitudine maxima suis prestitisset 

 auxilium. Ipse enim super probato sonipede suam aciem antecedebat et velut tonitruum 

 exclamabat. Quem cum vidisset Menapus rex contra se venientem cum equo suo et ipse se 

 dirrexit versus Attilam. Ambo igitur reges acutis lanceis sibi ictus gravissimos dederunt, lanceas 

 fregerunt in frustra. Sed Menapus rex Attilam de equo missit in terram et propter multitu- 

 dinem equorum bominumque ipse fuit a quampluribus equis oppressus, antequam a sua gente 

 fuisset erectus. Et transiens Menapus rex per turmas illarum gentium barbarorum de illis 

 multos perdidit et occidit et cum ad Attilam vellet reverti non potuit propter illarum gentium 

 multitudinem ante astantium. Videns vero Attila Menapum regem non posse ledere nec ullo 

 modo ad ipsum accedere, cogitavit cum sua acie Aquilegiam intrare.' Verum Menapus rex eum 

 fratre suo Antbiocbo bellum et gentem tam bene conduxit quod Attilam antecessit ad portam 

 et cum auxilio suarum gentium fortium super muros astantium incolumis ipse ingressus est 

 civitatem. Qui pugnantes cum lapidibus, dardis et palestris gentes illas retro stare fecerunt. 

 Fuit Antiochus frater regis Menapi illa die graviter vulneratus et amisit Menapus de sua gente 

 duo milia equites. Videns Attila se tantam suarum gentium multitudinem amisisse, contristatus 

 est valde et respieiens per eampum arbitratus est se perdidisse duodeeim milia equitum et irato 

 animo omnes mortuos volebat igne cramari (sic!) facere. Sed Menapus rex nuntios misit ad 

 Attilam petens colligere de campo mortuos sue partis. Annuit Attila voluntati ipsius. Fuerunt 

 autem (?) sepulti omnes in littore maris. Attila, licet perfìdus, astutus, tamen cognovit astutia 

 sua ex actibus quos vidit quod Menapus rex non poterat manutenere civitatem. Disposuit quod 

 machine, -scbale sive gatti erigerentur contra civitatem aquilegiensem. Sed, timens quod Menapus 

 agrederetur exercitum suum, ordinavit fieri illa die magnam custodiam sui exercitus fiendam. 

 Pessus itaque labore prioris belli Attila commisit principatum custodie cuidam suo connestabili. 

 Menapus autem rex videns innumerabilem apparatum invasionis edificiorum , videlicet centum 

 et decem machinarum, centum schalarum et quadringentorum gattorum, vidensque innumerabilem 

 gentem exercitus Attila, super muros eivitatis statuas seu imagines posuit cum clipeis et galleis 

 et aliis armis defensionem monstrantibus. Ex inde evenit quod quidam miles de custodiendibus 

 Attilam misit quendam suum falconem post anserem ; volavit in altum et posujt se super caput 

 in galeam unius ex illis imaginibus et dum ibi permasisset agnovit Attila et eius exercitus 

 quod civitas foret evacuata populo. Fuit tunc Paulus creatus in patriarcbam in ingressu Grati, 

 prope litus maris, quod usque in hodiernum diem gavisus est loous ille habere patriarcbam. 

 Cum igitur crederei Attila quod civitas aquilegiensis esset penitus vacuata gentibus, dubitabat 

 nibilominus hoc ingenio et deceptatione actum esse de illis imaginibus. Ideo quod fecit erigi 

 macbinas illas et edificia preparata contra civitatem aquilegiensem destruendo muros, tnrres et 

 alia edificia eivitatis. Cum autem nuUum videret accedere ad defensionem eivitatis et prior 

 omnibus intravit. Reperii civitatem aquilegiensem plenam omnibus bonis et ibi stetit per 

 mensem propter opulentiam loci , volens suis gentibus barbaris compiacere ; et ex illa abun- 



