57 INTORNO ALLA " QUAESTIO DE AQUA ET TERRA „ ATTRIBUITA A DANTE 129 



aqua altior reperitur sub polis, ideo ex hoc concludebant figuram ovalem Sed positio 



liaec non continet veritatem, non enim elementa habent. tantam difformitatem quod babeant 

 figuram ovalem eo modo quo isti dicunt; licet enim plus de igne generetur in zona torrida 



quam sub polis, ut dicunt, tamen non remanet ibi ignis quia de sua natura, est aequa- 



liter removeri a centro Similiter dicendum est de aqua, cuius natura est descendere et 



fluere ad locum decliviorem et aequaliter appropinquare centro, quod non ageret si esset altior 

 sub polis, unde licet plus generetur de aqua sub polis, tamen inde continuo fluit versus zonam 



torridam et ita tendit ad rotunditatem Alii etiam voluere quod omnia elementa habeant 



figuram rotundam, sed tamen aqua non habet aliam rotunditatem a terra sed haec duo eie- 

 menta simul facerent unam spbaeram non duas, ita quod aliam sphaeram faceret terra et aliam 

 aqua. Quod probabant: nam dicebant quod si aqua faceret aliam spbaeram a spbaera terrae 

 quae esset maior ambiens et continens spbaeram terrae sicut autor in littera sapra dixit, tunc 

 sphaera aquae faceret aliam umbram imo maiorem quam facit terra, quia corpus quanto est 



maius tanto maiorem facit umbram [il che è dimostrato falso dall'osservazione dell' ecclissi 



di luna. Dimostravan poi essi che anche l'acqua facesse ombra dall'esperienza dei navigatori che 

 " quanto ad profundiorem aquam in mari venerunt, tanto maiorem invenernnt obscuritatem „]. 

 Sed opinio baec est contra naturalem rationem: aqua enim est multo maior quam terra, ut 

 secundo de generatìone, non enim potest esse totum elementum aque imbibitum vel inclusum 

 in ipsa terra sed oportet quod faciat spbaeram per se maiorem multo quam sphaera terrae, 

 non enim est possibile quod corpus maius includatur in venis et vallibus corporis minoris. Nec 

 etiam illud potest stare, quia graviora tendunt deorsum (1° de coelo), terra autem est gravis- 

 sima, quare oportet quod sit in centro mundi et sub aqua, non igitur potest esse quod totum 

 aggregatimi ex terra et aqua quae habeant centrum mundi immo medium terrae est in medio 



mundi. Eatio autem illorum falsa est, aqua enim non facit umbram Nautarum autem 



experimentum procedit ex ignorantiae causa, non enim accidit ob hoc quod aqua faciat umbram 



sed propter aspectum ad fuhdurn maris quod est obscurum Quare dicendum erit quod 



elementa non sunt rotunda regularia. Secundo quod sunt rotunda irregularia. Primum probatur 

 et de terra dictum est supra, de aqua patet etiam quia fluit continue et refluit et movetur 



multis aliis motibus secundum quod a ventis agitatur Secundo probatur; figura dignis- 



sima non debetur nisi corporibus nobilissimis; elementa autem non sunt huiusmodi, quia sunt 



passiva et corruptibilia Secundum probatur et primo de aqua Ego audivi a multis 



qui his nostris temporibus ab Hispania et partibus occidentis navigant mare oeeanum perve- 



nientes in loca unde asportant aromata multa et referunt occultari ibi pollini borealem 



Secundo ut probat Ptol. 1° Almag. cap. 4 Contingit multotiens quod navigantes sunt in 



mari intantum elongati a terra quod nihil vident in ea , qui appropinquantes terre incipiunt 



videre snmmitates montium Tertio et est ratio demonstrativa et per causami. Arist., 



de coelo, text. 31 Est tamen sciendum quod licet tam corpora coelestia quam elementa 



habeant figuram rotundam, diversimode tamen quia figura rotunda est et competit coelo essen- 

 tialiter, quia est ab eo inseparabilis, ut dicit Averrois 2" de coelo. Sed elementis non competit 

 essentialiter, quia aliter non jjossent esse sine figura rotunda , quod falsum est , cum partes 

 eorum non habeant nisi raro figuram rotundam, sed ut plurimum figurantur secundum terminos 

 continentis. Essentialiter ergo vel naturaliter quantum ad esse eorum nullam sibi determinant 

 figuram ut vult philosophus 3° coeli contra Platonem quia ita bene possent conservari cum 

 figura rotunda quam cum qualibet alia figura. Sed figurantur figura rotunda quantum ad situm 

 quia non possent locari in locis naturalibus per aequidistantiam a centro et ab orbe nisi per 

 figuram rotundam ............... 



Ad rationes ante oppositum Aque in vase in superficie superiori non potest 



perei pi figura rotunda propter parvitateni aque Ad 2"'" dici tur quod duplex est 



causa quare aqua non circundat terram undique : prima causa est finalis quam assignavit Autor 



supra, propter vitam scilicet animantium et respirantium Causa efficiens multiplex solet 



assignari, ut inquit Conciliator differentia 13, art. I. Quarum prima est quod terra non est per 



totum uniformis gravitatis, sed una pars magis gravis quam alia, cuius causa est quia in una 



Seeie II. Tom. LI. IV 



