136 GIUSEPPE BOFFITO 64 



acqua, ma egli mette in dubbio la saldezza del loro ragionamento (1), e crede con 

 Albumasar che non solo sia scoperto ma anche abitabile (2). L'Oceano più copioso 

 d'acque e profondo ai poli verso i quali il fondo oceanico s'andava pure rialzando, 

 circuisce la terra (3) che emerge dalla nostra parte e dall'opposta a foggia di disco. 



Prineipiurn omnium aquamni indeficientiurn est ex mari quod vocatur Amphitrites sive 

 oceamis: ex pluviis enim possunt recipere additionern et diminutionem sed indeficientiam aquaruin 

 recipiunt ex Oceano. Manant enim ex isto mari flumina multa et ipsum est mare fluens ab 

 Aquilone in meridiem, sicut infra ostendemus. Aqua autem quae est in ipso mari fluit ex ipso 

 in terra ut faciat flumen in loco qui nominatur Curatus : profundo autem eius ex parte septen- 

 trionis non est finis propter spatitun suae profunditatis et longitudinem suae coneavitatis, neque 



" cura naturalis motus planetarurn sit ab occidente in orientem, videtur esse inordinatus motus 

 " coeli ad esse et genevationem super illos: ideo dixit Pythagoras inferius hemispheriuui esse locum 

 " poenarutn et tartari. Secunda ratio est quod aqua est maior terra, et ideo oportet quod terram 

 " plus medietate cooperiat. Tertia quia hic locus esset inutilis cum nullus unquam ibi habitaverit ,. 

 De nat. loc., tract. I, cap. 12, e. 98, col. 1" dell'ediz. 



(1) " Aquam terra inaiorem esse in effeetu incertum est quia multa simt aquam diminuentia, 

 " et cum sit faoilia conversionis in aliud elementum facile minuitur et facile augetur, ideo multoties 

 " fit diluvium per hoc elementum quara per aliud elementum „, Ih. Solo in caso di diluvio l'acqua 

 diventava maggiore e più alta della terra, diluvio che secondo alcuni poteva provenire da " exor- 

 " bitatio superiorum „, ossia " quod planetae post longam circuitionem elevant axem qui Megor 

 " spbaerae dicitur et aliquando deprimunt. Quando autem deprimunt tunc aqua fit altior quam terra 

 " et ideo inundat super terram et niergunt eam „. De proprietatibus elementorum , lib. I, tratt. 2°, 

 e. 9, t. V, ediz. di Lione del 1651, pag. 311. 



(2) " Terrae inferius bemispherium habitabile esse dixit Albumazar et qui illuni sequuntur, quia 

 " cum solis radii et stellarum omnes angulos suos describant super eam oportet ut exiccent in ea 

 " hurnidum in locis super quae l'adii perpendiculariter incidunt, et humidum generetur in locis aliis 

 " longioris latitudinis a via solis et ibi sinistrum non accipit nisi secundum situm „, De nat. loc'., 

 dist. I, cap. 11, e. 98, col. l a . " Terrae inferius hemisphaerium dividi regionesque habere inhabitabiles 

 " propter frigus et propter calorem et habitabilem dividi in climata ut nostra, quae est secundum 

 " dispositionis naturalis continentiam affirmamus „ Ib., col. 2\ " Habitantes terram alii dicuntur 

 " simul habitantes [quorum habitatio secundum sensum longitudinis et latitudinis una est, licet 

 " secundum rationem sit diversa], alii circulariter habitantes [diversi solo di longitudine], alii coal- 

 " ternative [diversi solo di latitudine], alii oppoeite [antipodi], //'., cap. 10, e. 97 r. 



(3) " Causa quare mare currit ab aquilone in meridiem est coartatio litorum eius et constructio 

 " plusquam sustineat aqua que est in eis et ideo partes se impellunt a loco altiori ad locum magia 

 " declivem sicut ab aquilone in meridiem et ideo comuniter loquendo cursus aque est ex parte 

 " septentrionis in meridie, quia pars ieptentrionis altior est parte meridiei et hoc tcstificantur quidam 

 " naturales: dixerunt enim quod sol per diem currit in semicirculo qui est ab oriente in oecidentem 

 " sed non reeurrit per scmicirculum inferiorem scilicet ab oriente in oecidentem, sed potius cum 

 " est in occidente redit per semicirculum qui ab oriente incipit et per punctum aquilonis redit in 

 " orientem. Si autem queratur ab illis quare de nocte non videatnr sol sicut in mane quando ori tur 

 " et devesperetur quando videtur in crepusculo, dicunt illi quod iena et aqua in aquilone altior 

 " est quam alibi, et ideo sol de nocte non videtur in aquilone; et licet falsarti dicant, tamen con- 



cordant in hoc quod altior esl terra iu aquilone et ideo cooperit solem propter altitudinem suam. 



Quod ergo mare fluit causa est loci declivitas et quod fluit ab aquilone in meridiem causa est 

 quod altius est in aquilone quam in meridie, causa autem altitudine est quod per frigus aqui- 

 lonis generatili' plus de aqua in aquilone quam capere possunt Iittora distantia secundum altitu- 

 dinem et in meridie consumitur a calore plus de aqua et non implet littorum latitudinem et prò* 

 funditatem; et ideo ab aquilone pars aque impellit aliam partem aque versus meridiem ad locum 

 devexurn sibi infra Iittora preparatum et sic per accidens movetur extra locum suum in quo gene- 

 ratur quia cum sit humida fluit ad retinens eam siccum non retinet autem eam devexum; fluit 

 ergo per totum devexum in meridie et non redundat quia consumitur ibi in multa parte calore 

 solis „. Meteor., lib. II, tratt. 3, cap. 5° e 6", t. II dell'ediz. lionese delle Opere, pag. 57 segg. 



