LAURO QUIRINI UMANISTA VENEZIANO DEL SECOLO XV 25 



detraserunt. Svile quidam crudelissimi et nefarii atque perniciosissimi, qui quot civium fedas 

 cedes, quot expugnationes atroces egerint etiam meminisse horret stupetque animus. Postea 

 Cesares nonnulli externa et peregrina arma in me meosque, proh scelus, intulerunt. Tunc etenim 

 Romani, qui eos, quos dixi, Cesares secuti sunt, universi [e. 37 r.] pene mundi partes romano 

 sanguine conquisitas ad romanum sanguinem effundendum congregaverunt. Itaque latissime et 

 diutissime evaginato mucrone miserabiliter me vulnerabant. Nam, si moram prelii huius inte- 

 stini, quod penitus me interemit, queris, quatuor et amplius anni transierunt; si locum unde 

 cepit, in Italia, in Italia misera et calamitosa, inde se in Galliam Hispaniamque deflexit, postea, 

 reversum ab occiduo, in Epiro totis viribus Thessaliaque consedit ; bine in Egiptum se trans- 

 tulit, inde deinde respexit Asiam Africeque incumbuit, postremo vero in Italia, tamquam in 

 domicilio malorum, regiravit. Verum, quod magis me cruciat, boc est, quod non odia cum 

 bello finita fuerunt. Nam atrocissimi atque iniquissimi Antonii quipiam impium buius modi 

 bellum suscipientes crudelius atque scelestius in me meosque cives truces eorum manus impo- 

 suerunt. Et enim, ut alios taeeam quos atrocissime necaverunt, hi Marcum illuni Tullium Ci- 

 ceronem divinum certe bominem fede iugularunt; cuius ingenium adeo sublime fuit, ut recte 

 quispiam, et is preclarus, dixerit: Ciceronis ingenium par fuit romano imperio. Quid preterea 

 reliquos tibi memorem Nerones Caligulas et alios permultos buiusmodi? qui fero citate irratio - 

 nabili etiam feras bestias longe superaverunt, quique omnes [e. 37 1.~\, Cesares et Augusti nun- 

 cupati — utinam cesi cuncti anguste stricteque fuissent! — me primo quidem libertate spo- 

 liaverunt et sub servitutis fedo iugo — proh scelus, et vos, o inclite romulee gentis . manes, 

 aspicitis hec ! — sub amaro, inquam, servitutis iugo imposuerunt. Deinde post eorum dignos 

 interitus nonnulli me dilaniarunt atque ita impotentem reddiderunt, ut barbari etiam persepe 

 me depopulati fuerint. Postremo nunc insuper hac tempestate in minutissimas, ut dico, partes 

 divisa, undequaque miserrime admodum vexor, laceror, dilanior, delapsa in peiora secula ferri, 

 idest in etatem eream atque ferream, privata diu iam argentea illa atque aurea, in qua regnan- 

 tibus priscis beate parumper vixi. " Felices proavorum atavos, felicia dicas Secula, que quondam 

 sub regibus atque tribunis „, ut recte poeta meus testatur (1). Nunc autem, ut cursum mee 

 narrationis prosequar, inter sevos labores iactor atque versoi - . Sunt enim nescio qui maritimi 

 populi, qui duces Ligurum, qui Apulie reges bella mihì inferentes. Itaque cuncta mea bello 

 ardent, arma undique fremunt, vario omnia tumultu strepunt et denique bellum hoc sevum et 

 lacrimabile omnia inimica, cuncta infesta, universa adversantia mihi facit. Nam, ut scias, Mer- 

 curi, clades belli — forte enim tu, utpote deus in eterna tranquillitate constitutus, ignoras has 

 mortalium impiissimas actiones — breviter enarrabo [e. 38 r.]. Cum vos, dii boni, hominem 

 fecissetis pacatissimum et mitissimum animalium et rationem ei prestitissetis, ut tranquille et 

 feliciter, ratione duce, viveret, nescio quo pacto hoc, quod dico, genus mortabium, abiecta vio- 

 lataque ratione, cupiditatibus irrationabilibus et illis quidem impiis ac nefariis ritu bestiarum 

 vivit animorum impulsu et ceca magnaque cupidine ductum. Itaque innumere quedam concu- 

 piscentie miseros mortales devincunt; nam alius libidine dominandi vexatur, alius ardore pecu- 

 niarum flagrat, alius amore crematur, alius luxu perit, ut recte poeta dixerit : " trahit sua 

 quemque, voluptas „ (2). Ex quo fit, ut una cupiditas mille modis miseros vexet atque fatiget. 

 Ideo et omnes mortalium artes, omnia studia huc tendunt, ut re videlicet concupita potiantur. 

 Quas ob res et cunctas orbis urbes ac presertim has istas meas inspicere licet occupatas in 

 telorum armorum iaeulorum gladiorumque opificio; ubique enim fit asta mucro laneea, fìunt 

 tragule pugiones scorpiones currus baliste archi catapulte et reliqua huiusmodi, que enarrare 

 piget; adeo mortales imperandi seva cupidine flagrant. Propterea necesse est bella adinvicem 



(1) Iuvenalis, III, 312-313. 



(2) Viro., Ed, II, 65. 



Sekik II. Tom. LIV. 



