( -260 ) 

 Le successeur de Charles VII, à qui le bon duc Philippe 



ret et afleclaret, nullamque rem sibi posse gralius aflerri, nec quae menti 

 siiae al(jue auribus jiicundioi' atque siiavior insonare posset, quam ubi de 

 liiijiisccmodi n;bus patraiidis et pciTicieiidis adhortarctur alqiie commonere- 

 tur, videlicet de relevando populuni, et in antiquas gloriam , libertates atque 

 opiilentiam ipsum lestituendo atque iiistauraudo, ac de debito oïdine legum 

 et justiliae inslauiando atque rcCoimando. Referebat piaeterea se, postquam 

 regni et leirarum suarum limites l'uisset ingrcssus, illico, nemioe cliam sibi 

 iodicante, patentem manifeslamque diflercntiam notavisse teirarum regni, 

 quas ingiediebatur, et aliarum sub ditione ducis Buigundiae, e quibus exi- 

 bat, consistentium. Nam agros, ubi pedem in regno posuerat, ubique ferme 

 squalenles, incultos, rubis et sentibus atque dumetis oppletos invenerat, 

 raris et exiguis colonis inhabitatos, ipsos eiiam agrorum cultores nudos 

 paene aut tegumentis vilibus atque laceratis , vultus gerere exsangues et ma- 

 cilentos, qui miserandae eorum inopiae et paupertati unicuique eosdem in- 

 luenti notoiie atlestaientur; villaium vero atque aedium tam rusticarum 

 quam urbanarum ubique inveniri ingentes ruinas , materias dirutas et majore 

 ex parte sine habitatore; quae vero incolantur, tam misère instruclas, tam 

 vili et rara suppellectile ornatas, ut nihil aliud faciès agrorum, hominum 

 atque villarum quam extremam pauperiem, dejectionem atque servitutem 

 praetendere videantur; e diverse vero, in terris ditionis Burgundiae, unde 

 ipse veniebat, omnia florere, omnia velut splendere atque eminere liceal cui- 

 libet intueri; civitates atque oppida frequentissima et prope continua, popu- 

 lorum multitudine, aedificioium magnilicentia et variarum opum atque omni 

 génère pretiosae suppellectilis rcfertissima; in agris vero et in villis nihil 

 desertum, nihil inutile aut squalens inveniri, sed omnia illic culta, omnia 

 sata vel ad animalium pascua utiliter destinata videri et haberi; nullam illic 

 intueri ruinam, nullam maceriem vacuam aut dirutam, sed omnia colonis 

 aut habitatoribus esse repleta; populos vero tam in oppidis quam in agris, 

 tam culte, tam decenter amictos, lam claros et hilares vultus atque laetos 

 praetendere, ut, procul dubio, utrorumque populorum tam aperta et con- 

 specta diversitas, non aliud quam differentiam conditionis liberorum a pressis 

 dira scrvitute ostentare videatur. {Apologie de Thomas Basin, édition de 

 M. Quicherat, p. 248.) 



Thomas Basin remarque que, si Louis XI ne fit rien pour tenir ses pro- 

 messes, on vit, d'autre part, Charles le Hardi chercher à introduire dans ses 

 Etats la coutume, depuis longtemps établie en France, de prélever l'impôt 

 par la volonté seule du prince, 11, p. 4iiL*. 



