. 
oceanen doorkruisende, maar van ijzer gebouwde oorlogsschepen 
en mailbooten nutteloos. 
De opneming van onzen Archipel, die in een 10-graad 
breede strook, niet minder dan over één achtste van den 
evenaar zich uitstrekt, mag ongetwijfeld een gewichtige bij- 
drage genoemd worden, en daar het doen van een voldoend 
aantal bepalingen een taak is, wier uitvoering binnen het 
bereik der beschikbare krachten van het Observatorium te 
Batavia valt, werd in 1903 aan het Gouvernement een voorstel 
daartoe gedaan. Hierop werd gunstig beschikt en de moge- 
lijkheid tot het volbrengen der noodige reizen gedurende de 
jaren 1904, 1905, 1906 en 1907 geschapen. 
In April en Mei 1903 waren evenwel door schrijver dezes 
magnetische bepalingen op Billiton en aan den Zuid-Sumatra-wal 
verricht en om nu het reeds aangevangen werk niet te onder- 
breken, werd door het bestuur der Kon. Natuurkundige 
Vereeniging in Nederl.-Indié een geldelijke ondersteuning ver- 
leend, met behulp waarvan de waarnemingen in datzelfde jaar 
over Java, Bali en Lombok konden worden uitgebreid. 
In de jaren 1874—1877 werd onze Archipel door Dr. vax 
RIJCKEVORSEL opgenomen. De seculaire variatie, waaraan de 
elementen der aardmagnetische kracht zonder ophouden onder- - 
hevig zijn, maakt het bezwaarlijk de uitkomsten dier opneming 
op onzen tijd te herleiden, maar omgekeerd maken zij het 
mogelijk die verandering zelf grondig te leeren kennen en 
zoodoende bij te dragen tot de kennis van dit voor de scheep- 
vaart van zulk ingrijpend belang zijnde verschijnsel. 
Talrijke waarnemingen in de jaren 1847—1849 door den 
Engelschman Eruor in den Archipel verricht (gelukkig dat 
wij tegenwoordig zelf die taak ter hand hebben genomen) 
zullen de studie van dat vraagstuk ongetwijfeld steunen. 
Door de welwillendheid van den chef van den dienst der 
opiumregie, den Heer A. A. pe JonGH, kon de waarnemer 
een drietal dienstreizen der bewakingsschepen ,,Cycloop” 
en „Argus” medemaken, wat ongetwijfeld de opneming zeer 
ten voordeele is geweest. 
