— 197 — 
worden toegeschreven: „niet zoozeer aan den regen, dan wel 
„meer aan bedekte luchten, overmaat van vocht en gebrek aan 
„zonneschijn tijdens de ontwikkeling der bloemen van af het 
„tijdperk, dat zij als jonge bloemknoppen te voorschijn komen 
„tot aan den tijd, waarop zij als volwassen bloem zich ontluiken.” 
(l.c. pag. 18). 
In streken waar het gedurende de bloei-perioden erg veel 
regent en waar dikwijls weken achtereen de zon niet doorkomt, 
waarvan een enorm hooge relatieve luchtvochtigheid het 
gevolg is, mislukt de koffie-oogst herhaaldelijk en alleen 
omdat de bloemen reeds openspringen voordat zij tot volledige 
ontwikkeling zijn gekomen. b 
De noodige weefselspanning om het openen der bloemen te 
bewerkstelligen is hier te vroeg reeds in hooge mate voorhanden, 
zoodat deze mechanische prikkel reeds werkt vöördat de 
bloemen tot normale grootte en vollen wasdom zijn gekomen. 
En de gevolgen van die te vroegtijdige opening der bloemen 
zijn de bij Java-koffie algemeen bekende „sterretjes-bloemen”; 
die nimmer vrucht voortbrengen. 
Zoover als mij bekend, is het optreden van z.g. „sterretjes” 
in de koffie-plantsoenen op Sumatra’s Oostkust een zeldzaam- 
heid, hoewel ze even goed ook bij Liberia-koffie kunnen 
optreden. !) 
De klimatologische omstandigheden tijdens de ontwikkeling 
der bloemknoppen schijnen dus in hoofdzaak het welslagen 
van eenen koffie-oogst te beheerschen, waarbij aan de relatieve 
luchtvochtigheid meer invloed moet worden toegeschreven 
aan den regen qua falis. 
Het is dus een uitgemaakte zaak, dat het aanbeveling 
verdient om op koffie-ondernemingen opmetingen te doen van 
den regenval en daarbij vooral aanteekening te houden van 
het aantal regendagen. ?) 
1) Zie hierover o.a. ZIMMERMANN, l.c. 82, 
2) Daarom is het zeer te betreuren, dat deze kleine moeite voor vele 
koffüeplanters ter Sumatra’s Oostkust nog te veel werk schijnt te zijn, 
getuige de spaarzame opbrengst van gegevens, die ik mocht ontvangen 
