de  ubertate  frumenti  temporibus  antiquissimis. 
857 
veniunt,  terras  suas  sint  moliti,  sed  et  semine  rariori,  quam 
nos  usi,  et  hoc  semen  optimum  et  quidem  manibus  electum 
maceraverint,  ut  ab  animalibus  subterraneis  minus  laederetur. 
Inter  plures  rei  rusticae  scriptores  Columellam  hac  de  re  lo- 
quentem  audiamus:  » Quaedam  etiam  subterraneae  pestes  ad- 
ultas segetes  radicibus  subsectis  enecant.  Id  ne  fiat,  remedio 
est  aquae  mistus  succus  herbae , quam  rustici  sedum  appel- 
lant; nam  hoc  medicamine  una  nocte  semina  macerata  iaciun- 
tur.  Quidam  cucumis  anguinei  radicem  diluunt  aqua,  simili- 
que ratione  madefacta  semina  terrae  mandant.  Alii  hac  eadem 
aqua  vel  amurca  insulsa,  cum  coepit  infestari  seges,  perfun- 
dunt sulcos,  et  ita  noxia  animalia  submovent.  Illud  dein- 
ceps praecipiendum  habeo , ut  demessis  segetibus  iam  in  area 
futuro  semini  consulamus.  Nam  quod  ait  Celsus:  ubi  me- 
diocris est  fructus,  optimam  quamque  spicam  legere  oportet, 
separatimque  ex  ea  semen  reponere,  cum  rursus  amplior  mes- 
sis provenerit,  quidquid  exteretur,  capisterio  expurgandum 
erit,  et  semper  quod  propter  magnitudinem  ac  pondus  in  imo 
subsederit,  ad  semen  reservandum.  Nam  id  plurimum  ‘ pro- 
dest, quia  quamvis  celerius  locis  humidis,  tamen  etiam  sic- 
cis frumenta  degenerant,  nisi  cura  talis  adhibeatur.  Neque 
enim  dubium  est,  ex  robusto  semine  posse  fieri  non  robustum. 
Quod  vero  protinus  exile  natum  sit,  nunquam  robur  accipere 
manifestum  est.  Ideoque  Virgilius  cum  et  alia,  tum  et  hoc 
de  seminibus  praeclare  sic  disseruit.* 
’’Vidi  ego  lecta  diu  et  multo  spectata  labore. 
Degenerare  tamen,  ni  vis  humana  quotannis 
Maxima  quaeque  manu  legeret,  sic  omnia  fatis 
In  peius  ruere  ac  retro  sublapsa  referri 
*)  Georgic.  1. , 197. 
