— 267 — 
altijd een of twee roode; dit is niet alleen mijne ondervinding, 
maar ook die van den Heer SCHROK, die jaren lang Controleur 
van Lawang was en bij het inspecteeren der Koffietuinen 
bijna dagelijks gelegenheid had deze dieren te observeeren. 
Hoe moeten wij dit uitleggen? Is het waarschijnlijk, dat 
twee verschillende soorten geregeld te samen leven? Is het 
denkbaar, dat zij dan met opzet zich steeds zoo vermengen, 
dat er ongeveer steeds een of twee der roode soort te samen 
leven met tien der zwarte? Waarom vermeerderen de roode 
zich zoo langzaam, dat die verhouding steeds dezelfde blijft? 
Mij dunkt, er is slechts ééne verklaring mogelijk, namelijk 
deze, dat S. pyrrhus eene variëteit, een soort albino is van S. 
maurus; een albinisme, dat ongeveer 10 °/, der individuen treft. 
at de paring betreft, zoo was ik niet in de gelegenheid 
deze te observeeren, maar tegenover de Inlanders, die DE VRIESE 
ingelicht hebben, stel ik de verklaringen der bewoners van den 
Tengger dat S. maurus en S. pyrrhus steeds paren ; verklaringen, 
niet verkregen door eigen navraag, maar door mijnen djoeroe toe- 
lis te doen navragen bij den kleinen man en wie Java kent, weet 
dat men op deze wijze meer betrouwbare gegevens verkrijgt. 
Maar ik kan over betere gegevens beschikken ; eens zag ik een 
S. pyrrhus met een zwart jong, hetgeen bewijst òf dat S. pyrrhus 
en S. maurus wèl paren en uit deze paring zwarte individuen 
kunnen ontstaan, òf dat de roode apen, onderling parende, 
zwarte jongen kunnen verwekken. In het eerste geval heeft 
de bewering van DE VRIESE alle waarde verloren, in het andere 
is hierdoor bewezen, dat S. pyrrhus en S. maurus varietiéten zijn 
van één soort. Eene derde mogelijkheid blijft nog over en wel 
deze, dat het door mij geobserveerde roode wijfje het jong zoogde 
van eene zwarte, overleden moeder ; maar dit is niet waarschijn- 
lijk, daar deze apen nooit vervolgd werden behalve door mij, en 
toen ik bedoeld wijfje zag, was ik met de jacht nog niet begonnen. 
Evenwel is de mogelijkheid, dat de veronderstelde zwarte moeder 
door andere oorzaken overleden kan zijn, niet uit te sluiten; 
maar dan moeten we ook wel veronderstellen, dat het j Jong van het 
roode wijfje ter zelfder tijd overleden was. 
