— 429 — 
goeng-wand pas sedert eenige jaren was ontstaan. Van een 
geologisch standpunt beschouwd is dus de wand zeer jong en 
het is zelfs niet onwaarschijnlijk, dat er slechts weinige hon- 
derden jaren zijn verloopen, sedert de groote gebeurtenis plaats 
had. Bij het nagenoeg geheel ontbreken van berichten omtrent 
de werkzaamheid der vulkanen op Java in vroegere eeuwen, 
is het echter niet te verwonderen, dat ook hierover geene his- 
torische getuigenissen kunnen worden bijgebracht. Het volks- 
geloof schrijft alle veranderingen, en met name het ontstaan 
van de tallooze heuveltjes in de vlakte van Tasikmalaja, toe 
aan de catastrophe van October 1822. 
Dit is echter stellig onjuist; het uitvoerig rapport van 
den toenmaligen Resident der Preanger-Regentschappen, gepu- 
bliceerd in de Javasche Couranten van 2 en 9 November 1822 
en 22 Februari 1823, toont overtuigend aan, dat de toestand 
toenmaals in hoofdtrekken dezelfde was als tegenwoordig. Her- 
haaldelijk wordt b.v. verhaald, hoe de enkele bewoners, die 
van verschillende Kampongs waren overgebleven, zich alleen 
hadden kunnen redden door naar de toppen van de nabij gele- 
gen heuvels te vluchten. 
De hardnekkigheid, waarmede echter het volksgeloof blijft 
stand houden, dat onder bepaald aangewezen heuvels, met name 
genoemde Kampongs bedolven liggen, bewijst dat nog niet alle 
heugenis van de vroegere, groote catastrophe is uitgewischt. 
Onder den indruk van de groote verwoestingen, door den mod- 
deryloed van 1822 aangericht, heeft het volk echter elke over- 
levering van vroegere rampen aan deze laatste gebeurtenis 
vastgeknoopt. 
Met de kaart in de hand krijgt men door het bovenvermelde 
Residentsrapport een duidelijke voorstelling van de omstandig- 
heden, waardoor eene betrekkelijk onbeduidende eruptie zulke 
vreeselijke gevolgen na zich kon sleepen. Het is daarom de 
moeite waard deze gebeurtenis eenigszins uitvoerig te verhalen, 
omdat men er uit kan leeren, op welke wijze bij vernieuwde 
werkzaamheid nieuwe gevaren voor de toenmaals verwoeste 
streken kunnen ontstaan. 
