in 
zich aanvankelijk wel van het oppervlak verwijderen, maat 
verder een grootsten afstand bereiken, waar zij horizontaal 
zijn, en dan weer symmetrisch tot het oppervlak naderen. 
Lichtstralen, die hoeken met de vertikaal maken, weinig van 
0° verschillend, dringen natuurlijk door de atmosfeer naar 
buiten; er moet dus in elk punt van het oppervlak een 
. zekere richting i zijn aan te geven, waardoor de grens wordt 
epaald der lichtstralen, die weder naar het oppervlak worden 
toegebogen en die naar buiten dringen; de hoek, welken die 
richting maakt met de vertikaal, noemt Зсимот den critieken 
roek. 
Een lichtstraal uitgaande van een punt van het oppervlak 
onder een hoek grooter dan de critieke, bereikt zijn grootsten 
afstand des (е verder van het oppervlak, naarmate de hoe 
minder van de critieke verschilt; de top nadert dus dichter 
tot de critieke sfeer. In het grensgeval, wanneer de hoek 
juist gelijk is aan de critieke, kan de lichtkromme echter 
niet rakend zijn aan de eritieke sfeer, omdat zij dan verder 
geheel met een grooten cirkel zou samenvallen, terwijl er 
in werkelijkheid geen lichtstralen in die sfeer kunnen treden. 
De nadering is in dit geval asymptotisch, dat wil zeggen, de 
afstand tusschen de kromme in den grooten cirkel der eri- 
tieke sfeer wordt steeds kleiner, maar hoever men de kromme 
ook vervolgt, volmaakt nul wordt hij nimmer. De licht- 
kromme is in het grensgeval dus een spiraal met een 
oneindig groot aantal omgangen, allen binnen en steeds 
dichter bij de eritieke sfeer gelegen. Is de hoek slechts 
weinig grooter dan de critieke, dan zal de lichtkromme des 
te langer in de nabijheid der eritieke sfeer blijven, en dus 
des te meer omgangen maken, naarmate de hoeken minder 
verschillen, maar eindelijk bereikt zij haar kleinsten afstand 
tot de eritieke sfeer en keert vervolgens symmetrisch tot 
het oppervlak terug. Is de hoek iets kleiner dan de critieke, 
dan doorsnijdt de lichtkromme na een zeker aantal omgangen 
de ‚eritieke sfeer onder een hoek met de vertikaal, die slechts- 
wemig van 90° verschilt, maakt vervolgens een aantal om- 
