gangen aan de buitenzijde, zich daarbij steeds van de cri- 
tieke sfeer verwijderende, om eindelijk, minder en minder 
gekromd door de buitenlagen der atmosfeer, de hemelruimte 
te bereiken. 
Omgekeerd zal een lichtstraal, die uit de hemelruimte komt, 
ongebroken tot het oppervlak van het hemellichaam doorgaan, 
wanneer hij invalt in een richting, gaande door het middel- 
punt. Evenwijdige lichtstralen, op korten afstand van de 
lijn door het middelpunt, treffen de lagen van gelijke dichtheid ` 
onder hoeken met de vertikaal, die slechts weinig van 0° 
verschillen, zij ondergaan dus weinig afwijking en bereiken 
het oppervlak; ook de lichtstralen die op grooten afstand dier 
lijn de atmosfeer nabij haar grens treffen, worden wegens 
de groote ijlheid nagenoeg niet gebroken, maar treden dus 
spoedig naar buiten, zonder het oppervlak te hebben getroffen. 
Er moet dus een afstand zijn, die de grens bepaalt, waarbij 
de lichtstralen het oppervlak al of niet treffen. Neemt men in 
aanmerking, dat een lichtstraal in twee tegengestelde richtingen 
dezelfde lichtkromme volgt, dan is gemakkelijk in te zien, 
dat in het beschouwde grensgeval de lichtkromme asympto- 
tisch nadert tot de си еке sfeer, maar nu aan de buitenzijde ; 
die afstand kan de critieke afstand worden genoemd; in 
figuur 10 is het de afstand а. 
Lichtstralen op een afstand iets kleiner dan de critieke 
maken een aantal omgangen, voordat zij door de critieke 
sfeer dringen en bereiken, na eerst aan de binnenzijde 
nogmaals een aantal omgangen te hebben gemaakt, het opper- 
vlak. Lichtstralen op iets grooteren dan den eritieken afstand 
maken een aantal omgangen vóórdat zij hun kleinsten afstand 
tot de critieke sfeer bereiken, om zich dan symmetrisch van 
deze te verwijderen en eindelijk weder in de hemelruimte 
te treden. 
De voorafgaande beschouwingen stellen ons in staat na te 
gaan, op welke wijze een bolvormig door een atmosfeer 
omgeven hemellichaam zich zal voordoen aan een waarnemer 
