op het aardoppervlak. Door de breking in de atmosfeer der 
aarde, zal dat voorkomen eenige wijziging ondergaan, die 
echter zoo gering is, dat daarvan kan worden afgezien. 
Door elk punt van het oppervlak worden naar alle richtin- 
gen lichtstralen uitgezonden, als het hemellichaam zelflichtend 
is direct daarvan afkomstig en anders teruggekaatst, hetgeen 
overigens geen verschil maakt. Voor zoover die lichtstralen 
het oog van den waarnemer bereiken, bepalen zij op het 
.netvlies het waargenomen beeld; die lichtstralen vormen dus 
een bundel met het oog als top, waarvan de uiterste stralen 
hoeken met elkaar maken, die des te kleiner zijn naarmate 
de afstand van den waarnemer grooter is; in den regel zijn 
die hoeken dus zeer klein, voor zon en maan bedragen Zij 
iets meer dan een halve graad. Tot meerdere eenvoudigheid 
zullen wij veronderstellen, dat in de nabijheid van het hemel- 
lichaam, buiten de atmosfeer, alle lichtstralen, die op zeer 
verren afstand het oog van den waarnemer op aarde bereiken, 
door evenwijdige rechte lijnen kunnen worden voorgesteld. 
Wanneer het hemellichaam niet door een atmosfeer is 
omgeven en de uitgezonden lichtstralen dus geen breking 
ondervinden, zooals bij de maan, gaan de uiterste stralen die 
het oog van den waarnemer treffen, rakend uit van de punten 
van den grooten cirkel, welks vlak loodrecht staat op de 
lijn, die het middelpunt met het oog van den waarnemer 
verbindt (zie figuur 11); die cirkel verdeelt het oppervlak in 
een zichtbare en een onzichtbare helft; de eerste wordt 
waargenomen als een schijf, welker straal juist gelijk is aan 
dien van het hemellichaam. 
Wanneer het hemellichaam is omgeven door een atmosfeer, 
dan volgt de lichtstraal afkomstig van een punt op het 
oppervlak een kromme lijn, die bij het verlaten der atmosfeer 
in een rechte lijn overgaat. Deze laatste bepaalt de richting 
waarin het punt gezien wordt, die dus verschilt van de 
richting waarin het punt zich werkelijk bevindt. Alleen de 
lichtstraal, samenvallende met de lijn die het middelpunt met 
het oog van den waarnemer verbindt, wordt niet gebroken 
