In de Algemeene Vergadering van het ТХ° Natuur- ей 
Geneeskundig Congres werd in het vorige jaar door den 
Amsterdamschen Hoogleeraar Bork een voordracht gehouden 
„Over den natuurlijken 4004”, waarin deze tot een merkwaar- 
dige conclusie komt, die zoo geheel in strijd is met de 
meening door vele philosophen over den dood verkondigd, 
dat dit onderwerp mij wel geschikt voorkwam hier eens ter 
sprake te worden gebracht en misschien de aanleiding kan 
worden tot een vruchtbare of minstens levendige gedachten- 
wisseling. 
Het probleem van den dood wordt ook door Bork terecht 
genoemd het oudste der philosophie. 8СНОРЕХНАСЕВ verkondigt 
zelfs in zijn die Welt als Wille und Vorstellung, waar hij 
spreekt Ueber den Tod und sein Verhältniss zur Unzerstörbarkeit 
unseres Wesens an sich, de meening, dat de dood is de vader 
der philosophie. „Der Tod,’ zegt hij, „ist der eigentliche 
inspirierende Genius oder Massaget der Philosophie. Sehwer- 
lich sogar würde auch ohne den Tod philosophiert werden." 
SOCRATES en Cicero waren reeds van de meening, dat het Jeven 
van den philosooph moet bestaan in een bestendig nadenken 
over den dood. Voor den zuiveren materialist is de doo 
„la mort sans phrase." Niet alzoo voor den bioloog, die door 
de kennis van het leven tracht door te dringen tot de kennis 
van den dood. Niet alzoo voor den philosooph, die zich met 
Тогзтог altijd wederom de vraag voorlegt: „Pourquoi? Et 
quoi après?” 
Het menschelijk leven heeft zich steeds gekenmerkt door 
ееп groote vrees voor den dood. In die vrees speelt de 
angst voor het onbekende, voor het mysterie waarin de 
menschelijke geest niet vermag door te dringen een groote rol. 
Кихот ziet in de vrees voor den dood slechts de uiting van 
een algemeen verschijnsel: „Derrière се que nous voyons, 
il Ма toujours quelque chose que nous ne voyons pas et cet 
Invisible nous effraye.” ScmHopENmAUER beschouwt die vrees 
slechts als een uiting van den wil om te leven, en verklaart 
daarmede het feit, dat ieder dier, zelfs het hoogst ontwik- 
