— 104 — 
sommigen zou men na 20, volgens anderen eerst na 30 jaar 
de salpeter uit Chili hebben verbruikt, wanneer het verbruik 
zoo blijft als nu, maar in elk geval is het tijdstip, dat we 
niet meer op de salpeter zullen kunnen rekenen, vrij aan- 
staande. De Peru-guano, die de eerste hulpmeststof is geweest, 
welke op groote schaal werd aangevoerd, is de salpeter al 
vooruitgegaan en wordt tegenwoordig slechts in zeer beperkte 
mate meer aangevoerd. Пе gasfabrieken еп cokesbranderijen 
leveren groote hoeveelheden zwavelzure ammonia en hoewel 
ook daarmede een in den bodem verborgen kapitaal wordt . 
opgeteerd, is dat iets, waarover wij ons niet al te ongerust 
behoeven te maken, want als het zoover mocht komen, 
dat de steenkool opraakt, dan ondergaat onze samenleving 
400 groote veranderingen, dat een tekort aan een stik- 
stofhoudende meststof wel een der minste vraagstukken 
zal zijn, die ons zullen bezighouden. In ieder geval is 
het tot heden slechts een klein deel van de in de steen- 
kool voorhanden stikstof, welke gewonnen wordt, n.l., alleen 
die uit de kool, die voor het bereiden van gas of van 
cokes wordt gebezigd, terwijl het grootste deel der steenkool 
voor verwarming of voor de industrie gebruikt wordt en 
haar stikstof bij de verbranding onherstelbaar verliest. Waar 
dus nog zooveel stikstof, die in den loop der tijden in de 
vergane plantenresten in den bodem is vastgelegd, ongebruikt 
wordt prijsgegeven, zoo zullen we ons nog maar niet ver- 
ontrusten, wanneer hier of daar eens een bedding met stikstof- 
houdende stoffen, die eenigszins gemakkelijk toegankelijk 
zijn, in korten tijd wordt geledigd. Het zou evenwel kunnen 
zijn, dat er een nieuwe beweegkracht werd gevonden, zoodat 
wij de steenkool niet meer noodig hebben, waardoor de 
prikkel tot het zoeken van steenkoollagen ophoudt en dus 
deze bron van stikstof nict meer zou vloeien. In dat geval 
hebben we nog een onuitputtelijken voorraad stikstof in de at- 
mosfeer en is het alleen nog maar de vraag om die op indus- 
trieelen weg te binden en voor de plantenvoeding in geschikten 
vorm over te brengen. Zooals de stikstof in de atmosfeer 
