285 
hoort men dat geluid in de richting, waarin losse voorwerpen 
omvallen, en waarnaar men geneigd was bij het ontvangen 
van den stoot zelf over te hellen, dan kan op goeden grond 
de richting van voortplanting in het aardbevingsrapport worden 
opgenomen. Heeft de indruk der aardbeving zich alzoo tot eene 
min of meer regelmatige heen- en weergaande schommeling van 
den waarnemer bepaald, zonder hem een stoot in bepaalde 
richting toe te brengen, dan vermelde men alleen de richting 
van het vertikale vlak, waarin de beweging werd opgemerkt. 
Men bepale dat vlak door zijne afwijking met het vlak van 
den meridiaan, dat noord-zuid of zoo men wil zuid-noord, 
eenvoudiger volgens nul graden gericht is. (N. 15° 0.) of een- 
voudig 15°: (0. 20? Z.) of eenvoudig 90 + 20 = 1109; (2. 18° W.) 
of enkel 180 + 18 = 1989; (W. 2° N.) of wat hetzelfde 
is 270 + 2 — 272? zijn de beste aanwijzingen. 
Wordt het cijfer der graden of de opgegeven windstreek 
onderschrapt, dan zal dit tot kenmerk strekken , dat de richting 
waaruit de schok den waarnemer bereikte of waarin voor- 
werpen omvielen met de opgegeven richting overeenkwam. 
Niet onderstreept, is dus de opgaaf N. W. of (W. 45° N.) van 
gelijke beteekenis als Z. О. of (О 45° Z.); wordt de richting 
echter als N. W. opgegeven, dan beteekent dit, dat de aard- 
beving eene richting, tevens richting van voortplanting, had 
van N. W. naar Z. 0. of dat de oorsprong van den schok of 
het geluid in het noordwesten van de plaats des waarnemers 
gelegen was. 
Behalve de directe waarneming der richting op het gevoel 
"af, dan wel door omgevallen voorwerpen of vernomen 
onderaardsche geluiden, zijn de meest voor de hand liggende 
middelen om het vlak te bepalen, waarin de schommeling 
plaats heeft, de waarneming van klepperende deuren en vensters, 
van bet vlak van schommeling van loshangende voorwerpen, 
speciaal van hanglampen en van de richting der wanden 
waartegen een slingeruurwerk hangt, dat door den schok tot 
stilstand is gebracht. 
