( 138) 



tijd niet goed mogelijk. Waarschijnlijk is hun ontstaan ver- 

 schillend te verklaren; het westelijke schijnt het uitwasschings- 

 product van de grondmoraine te wezen ; deze uitwassching had 

 wellicht plaats onder medewerking van den » Rijn", daar het 

 grootste deel der zeldzame keien een zuidelijk karakter bezit; 

 het oostelijke verschilt in zwervelingen-gehalte minder van 

 de keileetn en zou dus wellicht, met uitzondering van de 

 strook, die het leemgebied onmiddellijk begrenst, als oor- 

 spronkelijke gletsch er-afzetting moeten worden beschouwd. 



In beide zanden zijn zandstuivingen : aan het eigenaardig 

 relief, aan de afwezigheid van zwer velingen, en aan de dorheid 

 van den plantengroei herkenbaar — niet zeldzaam. Het weste- 

 lijke is door een smalle strook zandstuivingen (duinen) geschei- 

 den van het volkomen horizontale dalzand van de Schipbeek, 

 uit welk zand zij of het hellingzand zich hier en daar als 

 kleine bulten verheffen. Door den hoogen waterstand, die 

 ook alle uitgravingen moeielijk toegaukelijk maakte, was 

 het niet goed mogelijk ze nader te onderzoeken. 



Ten slotte nog een paar voorloopige opmerkingen over 

 de zwervelingen. Overeenkomstig mijn onderstelling is de 



o 



Alandsrapakivi in de keileem van den Viersprong algemeener 



o 



dan de Alandsgraniet ; enkele der daar verzamelde gesteenten 

 moeten nog onderzocht worden. 



Alle belangrijke skandinaafsche gesteenten werden verza- 

 meld uit het leemgebied ; Skolithuszandsteen is zoo algemeen 

 dat ik, na een dozijn stukken bijeengebracht te hebben, van 

 het verdere verzamelen afzag. Paskallavik-porfier is ook niet 

 zeldzaam. Drie voorbeelden werden hiervan aangetroffen*), 

 alle bij den Markelo-Goorschen rug; het zou dus mogelijk 

 zijn dat wij hier met een keibaan te doen hadden. Onder 

 de rapakivis is één zwerveling, waarschijnlijk van Finland 

 afkomstig. 



Al ligt het eenigszins voor de hand, na deze enkele mede- 

 deelingen een poging te wagen om een ontwerp voor de 

 geologische kaart van Nederland uit te werken, toch geloof 



*) Tot nog toe is mij dit gesteente in de litteratuur over Nederland 

 niet bekend. 



