(139 ) 



ik dat hiervoor de tijd nog niet is gekomen. Duitschland 

 kan ons eenigszins tot waarschuwend voorbeeld strekken. 

 De karteering begon aldaar in de omstreken van Berlijn. 

 Hier ligt een horizontale bank van de onderste keileem ; 

 daarop volgt een zware zandlaag, en eindelijk een horizontale 

 bank van bovenste keileem, oppervlakkig min of meer ver- 

 weerd. In het zand bevinden zich beenderen van groote 

 zoogdieren. Dit alles is o.a. bij Rixdorf in een, reusachtige 

 afgraving schematisch schoon te zien. Afgaande op de 

 ondervindingen, bij Berlijn opgedaan, werden door de andere 

 geologen regels en voorschriften samengesteld ; had men o.a. 

 bij een heuvel aan den voet en aan den top leem, op de 

 hellingen zand, dan was dit onderste keileem, interglaciaal 

 zand, en bovenste keileem. Een tweede en later punt van 

 uitgang vormen de omstreken van Stettin. Hier is het intusschen 

 niet zoo eenvoudig met den bouw van den bodem gesteld. 

 Krijt ligt boven septarienklei, op Wollin zelfs vele meters 

 dik op keileem; diluvium, tertiair en secundair zijn dooreen 

 gekneed ; keileem aan den voet van een heuvel mag niet 

 meer onvoorwaardelijk als onderste keileem worden beschouwd. 

 Het kostte veel moeite en onaangenaamheden om te doen 

 erkennen, dat de behandeling of opvatting, die in de buurt 

 van Berlijn bruikbaar is, voor Stettin niet gelden kan. 



Nog minder gelukkig is men geweest met een vastgesteld 

 voorschrift, dat de bovenste keileem, indien hij een dikte van 

 minder dan 2 meter bezit, als »Reste des oberen Mergels", wan- 

 neer hij 2 of meer meter zwaar is, als »Oberer Mergel" moet 

 worden gekarteerd. Het voorschrift is er nu eenmaal; dikwijls 

 heeft men onderscheidingen te maken, die tegen de regels 

 van het gezond verstand indruischen, maar, om de eenvormig- 

 heid van de kaart te redden, moet men op den ingeslagen 

 weg, dien men elk jaar minder goed kan verlaten, voortgaan. 



Het schijnt mij daarom wenschelijk, dat door verschillende 

 onderzoekers op geologisch verschillende punten karteer- 

 proeven worden genomen. De vaststelling van een algemeene 

 methode van behandeling zij van later zorg. Daarvoor 

 moge ook deze proeve het hare bijdragen. 



Het is mij gebleken, toen ik eens een punt van uitgang 



