( 142 ) 



leerde ik thans, dat de genoemde heuvels geene afgezonderde 

 ligging hebben te midden van het oudere diluvium, doch deel 

 uitmaken van een uitgestrekt, het morainenterrein omrin- 

 gend zandgebied, dat alle kenmerken draagt van het beken- 

 de heidezandlandschap van Noord-Duitschland. 



In welke betrekking staat nu dit heidezand tot de in 

 West-Drenthe ontwikkelde morainen? De beantwoording 

 dezer vraag was met het oog op de bepaling dezer morainen 

 als die der eerste gletscherbedekking alsmede in verband met 

 het blijkbaar jongere dalzand (zie mijn laatste verslag blz. 70) 

 van groot belang. Niet alleen door talrijke gravingen en 

 boringen, doch ook door eene nauwkeurige karteering van 

 dit heidezandgebied werd ik tot een oordeel ten opzichte van 

 dit niet gemakkelijk vraagstuk in staat gesteld. Het ver- 

 schijnsel, hetwelk ik in al deze heuvels waarnam, nl. de 

 fraaie horizontaal- gelaagde structuur onderaan, de onregel- 

 matiger gelaagde structuur boven aan, alsmede de ontdekking 

 op verschillende punten van, onmiddellijk op de grondmoraine 

 rustende en door dikwijls tot 5 M. dik gelaagd zand bedekte, 

 zandlaagjes, die talrijke overblijfselen van planten bevatten, 

 welke in een gematigd klimaat te huis behooren — dit alles 

 leverde het bewijs, dat het heidezand zijn ontstaan niet te 

 danken heeft gehad aan de smeltwateren van het landijs, 

 hetwelk de morainen van West-Drenthe heeft achtergelaten, 

 doch, langen tijd nadat de gletschers zich uit deze streken 

 hadden teruggetrokken, gevormd is. 



Het best. bewaard waren de plantenoverblijfselen in twee, 

 door een 0.08 M. dik zandlaagje gescheiden, op de grond- 

 moraine rustende en door 2.36 M. onregelmatiger gelaagd 

 zand bedekte, laagjes, die bijna uitsluitend uit de afzetting 

 van eene onnoemelijke hoeveelheid bladeren en stengelbrok- 

 stukken ontstaan zijn en een lichtbruin gekleurde veenmassa 

 vormen. De fraaie bladeren, bladafdrukken en stengeldeelen, 

 die bij het splijten dezer lagen langs de uiterst dunne er 

 horizontaal doorheenloopende zandlaagjes in grooten getale 

 voor den dag kwamen, behooren aan verschillende soorten 

 toe, waaronder reeds de geslachten Salix en Betuia konden 

 berkend worden, terwijl ook eeuige dekschildjes van klein» 



