( 276 ) 



tegenspraak, dat de groene organen per eenheid bladopper- 

 vlakte verscheidene productie-constanten vertoonen ; maar 

 eene grootere constante beteekent dan slechts, dat in zulk 

 een orgaan de het groene orgaan passeerende lichtstraal, 

 wegens de dikkere laag van chlorophylhoudende cellen, of 

 ten gevolge van de betere constitueering van het orgaan, 

 beter tot zijn recht komt, maar juist daardoor natuurlijk 

 ook het vermogen verloren heeft in een tweede, daaronder 

 liggend orgaan op nieuw productief te zijn. 



Met het oog op deze algemeene wet, die de productie 

 van organische stof in de plant beheerscht, zal men nu 

 niet mogen verwachten, dat er gewassen zouden kunnen 

 zijn, begiftigd met een absoluut grooter productievermogen 

 dan de juist wegens hare groote productie uitgekozen kul- 

 tuurplanten; en wel begiftigd met zulk een groote energie *, 

 dat men deze gerust door 50 of een dergelijk cijfer deelen 

 kan en toch nog genoeg overhouden, om de ademhaling meer 

 dan voldoende te dekken. Ook is de aanwezige hoeveel- 

 heid chlorophyll in veel gevallen b. v. bij de Bladbegonia, 

 bij de Saxifraga sarmentosa volstrekt niet groot genoeg om, 

 afgezien van de ontwikkelde theoretische moeilijkheid, zulk 

 eene veronderstelling te kunnen wagen. 



Wel is waar zijn — voor zoover ik kan inzien — twee 

 beperkingen mogelijk ten aanzien van de zooeven bespro- 

 ken natuurwet. De eene ontstaat daardoor, dat eene scha- 

 duwplant organen zou kunnen bezitten tot concentratie van 

 zwak licht. Zulke organen zijn bij Mossen die in holen 

 groeien in den laatsten tijd ontdekt in de gedaante van 

 lichtbrekende vormingen, die op zich zelve weinig organisch 

 leven meer behoeven te bezitten en daardoor voor het ver- 

 bruik van stof niet bijzonder in aanmerking komen, maar 

 als optische linzen werken ten opzichte van daarachter 

 liggend chlorophyl. Blijkbaar echter kan van deze merk- 



* Ik bedoel met deze uitdrukking natuurlijk uiet eeue productie-ener- 

 gie, die bij eene volledige hoeveelheid licht zich behoefde te doen gelden. 

 Wij weten immers, dat de schaduwplantcn in het volle licht wegens 

 desorganisatie der bladorganen lijden. Ongeacht deze toevalligheid, die 

 de proefneming zonde storen, blijft de redeneering juist. 



