( 277 ) 



waardige complicatie bij de gewone schaduwplanten geen 

 of' niet in het algemeen sprake zijn. Verder moet als be- 

 perking in het oog worden gehouden de mogelijkheid, dat 

 niet voor alle chlorophylbevattende organen dezelfde zon- 

 nestralen als productief werkzaam in aanmerking behoeven 

 te komen. Wanneer ik ook al niet aan de resultaten der 

 onderzoekingen van Detlefsen *), waarvan de origineele 

 publicatie niet ter mijner beschikking is, geloof, volgens 

 welke door vele bladeren slechts ongeveer l°/ van de ge- 

 zamenlijke energie van de daarop vallende zonnestralen ten 

 behoeve der productiearbeid terug gehouden wordt, is het 

 toch zeker, dat slechts een gedeelte van deze energie bij 

 dit proces verbruikt wordt. Wanneer er bij gevolg be- 

 paalde productieorganen bestonden (en deze bij de voor- 

 naamste schaduwplanten aanwezig waren) welke een grooter 

 gedeelte van het spectrum der zoa voor de vermeerdering 

 der droge stof konden gebruiken — en dat er, voorname- 

 lijk voor vele lage organismen dergelijke toestanden bestaan, 

 is vooral door de schoone onderzoekingen van Th. Engel- 

 man f) tot zekerheid gebracht — dan kon zeer goed van 

 eene specifiek grootere energie bij vele planten sprake zijn. 

 Slechts daarom acht ik dergelijke complicaties voor onze 

 hoogere planten al zeer onwaarschijnlijk, omdat deze alle 

 een optisch tamelijk gelijkwaardige groene kleurstof schijnen 

 te bezitten en omdat in dit geval onmogelijk zulk een op- 

 merkelijk standvastige productie der kultuurgewassen als wij 

 boven aangetoond hebben, zich zou kunnen voordoen. 



Eindelijk zoude men, zooals bij vele schaduwplanten, 

 voornamelijk bij diegene, welke wij, zooals de Bladbegonia 

 en de Saxifraga sarmentosa, in zeer humusrijken grond ple- 

 gen te kweeken, aan een saprophytisme kunnen denken, 

 dat de eigene productie machtig ondersteunt, terwijl wel is 

 waar andere zooals de Phalangium viviparum en de Trades- 

 cantia zebrina, gemakkelijk in bijna zuiver mineralen grond 

 gekweekt kunnen worden. 



*) Centrbl. f. Agriculturchemie 1878 p. 718. 



f) Onderzoek. Ph>/siol. laborat. Utrecht III R. XI 1889, Die Purpur* 

 bacteriën. 



