( 287 ) 



diger dan het zonder deze bijzondere organisatie het geval 

 zou zijn. Ook wordt uit deze zelfde verhouding duidelijk, 

 dat ook eene dergelijke verdeeling van arbeid voor de ver- 

 schillende groene organen van een en dezelfde plant bestaat. 

 Want de gewoonlijk naar het licht toegekeerde jonge bla- 

 deren vertoonen, zooals men weet, bij een geringer produc- 

 tievermogen een aanzienlijker ademhaling, dus een nauwere 

 en ongunstigere verhouding tusschen beide processen, dan 

 de volgroeide en oudere bladeren, die meestal door gene 

 beschaduwd, dus zwakker verlicht zijn. Deze vertoonen dus 

 tegenover gene reeds eenigermate de verhouding, die bij 

 schaduwplanten tegenover de lichtplanten bestaat ; zooals 

 men ziet, zeer in het voordeel van het gezamenlijke orga- 

 nisme. Het kan onder praktische omstandigheden voordeelig 

 wezen van deze onderlinge betrekkingen zich bewust te zijn. 



Wat dan eindelijk de oorzaak der besproken verschijn- 

 selen aangaat, is het duidelijk, dat eene geringe hoegroot- 

 heid der ademhaling bij de schaduw-planten op eene gerin- 

 gere intensiteit van hare stofwisseling in het algemeen wijst ; 

 want ademhaling is immers, zooals men sedert lang weet, 

 een verschijnsel, dat met de intensiteit er van rijst en daalt. 

 Het zijn de organen, die op haren tijd de sterkste evolutie 

 vertoonen, bloemen en kiemen, die het sterkst ademhalen, 

 en het zuurstofverbruik stijgt in deze organen met het toe- 

 nemen der temperatuur, die op dezelfde wijze (hoewel ook 

 niet tot dezelfde hoogte, voor den vegetatieven wasdom, 

 maar toch) voor den gang der geslachtelijke processen, de 

 protoplasma-stroomingen, gunstig zijn. Tot zekere hoogte 

 is het stikstofgehalte van een plantendeel een maatstaf voor 

 intensief leven *), en ik heb het daarom voor niet onbe- 

 langwekkend gehouden het stikstofgehalte van twee voor 

 de ademhalingsproeven gebruikte schaduwplanten in deze 

 richting te onderzoeken. 



Nu bezit wel is waar volgens deze twee in het werk 



*) Yergel. o. a. Corenwinder, Annal. chim. et phys. [5] 14, 118; 

 Referaat in Naturforscher 1879, p. 64. 



