( 368 ) 



Nadat bij 25 cM 3 der alcoholische vloeistof droppels lak- 

 moïdoplossing waren gevoegd, liet ik uit een buret zoolang 

 1 / 20 normaal zwavelzuur droppelen, totdat een roode kleur 

 zichtbaar werd. De bepalingen geschiedden steeds in wijde 

 reageerbuizen van gelijke doorsnede. Bovendien ging ik 

 voor dezelfde proevenreeks altijd uit van gelijke hoeveelhe- 

 den vloeistof en voegde zooveel H 3 S0 4 toe, totdat de 

 grensreactie bij alle proeven een gelijke intensiteit bezat. 



Wat wees nu eigenlijk het verschijnen van de roode 

 kleur (grensreactie) aan ? Dat al het in de vloeistof aan- 

 wezige Na 3 C0 3 was overgegaan tot Na 3 S0 4 en al het 

 Na 2 HP0 4 in Na H 3 P0 4 . Het lakmoïd geeft dus een 

 middel aan de hand om het gezamenlijke alkali van Na 3 

 C0 3 , Na HCO3 en Na 2 HP0 4 te bepalen. Voor C0 2 in 

 gebonden en in vrijen toestand is deze indicator ongevoelig. 



Nog zij hier opgemerkt, dat toevoeging van overmaat 

 van H 3 S0 4 en terugtitratie van het resteerende H 3 S0 4 

 door middel van KOH hetzelfde resultaat gaf. Koking was 

 niet zonder invloed op de uitkomst hetgeen moet toege- 

 schreven worden aan het feit, dat C0 3 in staat is, een deel 

 van het Na 3 HP0 4 om te zetten in Na H 3 P0 4 . Het laat- 

 ste reageert tegenover lakmoïd neutraal, terwijl Na 3 HP0 4 

 alkalisch reageert tegenover dien indicator. Verwarmt men nu, 

 dan gaat weer een deel van het NaH 3 P0 4 in Na 3 HP0 4 over. 

 Vandaar dan ook, dat men na verwarming der alcoholische 

 vloeisttof meer H 3 S0 4 noodig heeft dan vóór de verwarming. 



De titratie met phenolphtaleïne had plaats op de volgende 

 wijze : 



Bij 25 cM 3 der alcoholische vloeistof werden 4 droppels 

 eener alcoholische phenolphtaleïne-oplossing gevoegd. De 

 vloeistof bleef geel, reageerde dus tegenover phenolphtaleïne 

 zuur. Dan werd de vloeistof gekookt om het Na HC0 3 te 

 maken tot Na 3 C0 3 en het overige los gebonden of opge- 

 loste C0 3 te verdrijven. Soms werd dan de vloeistof een 

 weinig rood, doordien het C0 3 , dat tegenover phenolphta- 

 leïne zuur reageert, uitgedreven was; gewoonlijk echter 

 niet, o indut nog Na H 3 P0 4 aanwezig was, dat tegenover 



