( 423 ) 



het vlak van Van der Waals bij benadering uitvoeren ; 

 om eenige nauwkeurigheid te verkrijgen, zal het echter noo- 

 dig zijn de waarnemingen over meerdere tusschengelegen 

 mengsels uit te breiden, daar de wijze, waarop in de ver- 

 gelijking van Clausius de constanten van de samenstelling 

 van het mengsel moeten afhangen, niet bekend is. 



De kennis van zulk een thermodynamisch oppervlak voor 

 een mengsel is van het hoogste belang bij de studie van 

 de coëxistentie van twee of drie phasen. In deze disserta- 

 tie heeft de schrijver deze verschijnselen slechts qualitatief 

 nagegaan ; zijne resultaten zijn grootendeels in overeenstem- 

 ming met die van vroegere onderzoekers, Andrews en 

 anderen. 



De groote invloed der vertragingsverschijnselen, ook in 

 den homogenen toestand (onvolledige menging), werd uit- 

 voerig nagegaan en ten slotte grootendeels weggenomen 

 door het aanbrengen in de buis, waarin de mengsels onder- 

 zocht werden, van een klein weekijzeren roerdertje, dat ge- 

 durende de proeven door een electromagne^t, die om de 

 buis schuift, in beweging gebracht werd. Zoodoende wer- 

 den overeenstemmende resultaten verkregen en namen de 

 proeven minder onnoodigen tijd in beslag. 



Het vlak worden en verdwijnen van den meniscus, dat 

 bij het voortgaan der condensatie onder bepaalde omstan- 

 digheden is waargenomen, werd hier eveneens opgemerkt. 

 Uit de theorie van Van der Waals wordt door den schrij- 

 ver echter een ander verloop der condensatie afgeleid, dat 

 voor de verdwijning van den meniscus in de plaats gesteld 

 moet worden, en dat hij » retrograde condensatie" noemt: 

 hierbij neemt de hoeveelheid der dichtere phase eerst toe, 

 totdat zij een maximum bereikt, en daarna af, om ten slotte 

 te verdwijnen. Dat de waarnemingen in plaats van deze 

 retrograde condensatie altijd de verdwijning van den menis 

 cus hebben opgeleverd, verklaart de schrijver uit de ver- 

 tragingsverschijnselen, die bij de aanwezigheid van twee 

 phasen zeer groote afmetingen aannemen. Hij stelt zich 

 voor deze verklaring met het roerdertje op de proef te 

 stellen en, daar door hem inderdaad, onafhankelijk van 



