( 9i ; 



aarde moesten • bestaan, toen er een andere graad van warmte 

 en andere uitwendige invloeden, dan thans, werkzaam waren; 

 dan is het verdwijnen van eenige en het ontstaan van andere 

 soorten reeds als bewezen aan te nemen. 



Vele in vroeger fijden bestaan hebbende dieren en planten 

 toch zijn verdwenen. Van de gansche rijke vegetatie van het 

 steenkool tijdperk is geen enkele soort nog heden ten dage op 

 de aarde aanwezig. Nieuwe vormen zijn geboren; doch men 

 vindt van alle thans bestaande soorten geene vroeger dan in 

 het tertiaire tijdvak. Doch, zoo wij de fossiele planten ter zijde 

 laten, dan ontstaat de vraag en deze is meer het eigentlijk on- 

 derwerp mijner 'rede: , t wat heeft er te dezen aanzien in het 

 historisch tijdvak plaats gehad en wat geschiedt er nog heden 

 ten dage? 



IL A priori wordt het reeds waarschijnlijk, dat het geval 

 zal kunnen plaats hebben, dat eene plantsoort, door andere daar 

 weliger groeijende soorten verdrongen, in eene streek geheel 

 verdwijnt. Als dit op ééne plaats geschiedt, waarom zoude 

 het dan ook niet op andere plaatsen kunnen gebeuren? Zoo dit 

 overal heelt plaats gehad, is de plant van de aarde verdwenen. 

 Immers er ontstaan jaarlijks veel meer planten dan de aarde 

 bij mogelijkheid zoude kunnen voeden, veel meer dan waarvoor 

 ruimte is. Alleen de sterkste en gelukkigst geplaatste individu's 

 van eenige soort blijven over en verdrijven de andere ten laatste 

 geheel. Maar ook vele soorten, elkander dikwijls in aard en 

 eigenschappen vrij nabij komende, verdringen elkander; en zoo 

 kan het gebeuren, dat eene soort in eene landstreek geheel en 

 al te loor gaat. Er zijn vele voorbeelden van dien aard aan te 

 wijzen. Volgens NaGELi (t. a. pi!, p. 35) zijn eenige Cycadeën 

 nog in historischen tijd uitgestorven; maar van vele plantsoor- 

 ten gaat de vermindering ook thans nog zoo snel voort, dat 

 het hoogstwaarschijnlijk' is, dat zij ras geheel van de aarde ver- 

 dwenen zullen zijn Was het verandering van klimaat en van 

 andere uitwendige omstandigheden, die vele planten der voor- 

 wereld deden uitsterven, thans is het vooral de mensch, die de 

 oppervlakte der aarde eene algeheele verandering doet onder- 

 gaan. Heidevelden verdwijnen en daarmede een aantal planten 

 die alleen op de heide voorkomen. Wanneer alle heidevelden 



