( 92 ) 



in Europa voor den jaarlijks over zoovele bundertallen zich uit- 

 breidenden landbouw verdwenen zijn, zal ' men geene Drosera's, 

 geen Orchis maculata en zoovele andere aan deze gronden alleen 

 eigene soorten in Europa meer aantreffen. Op hoevele plaatsen 

 zien wij nu reeds de rogge, aardappelen en de daar tusschen 

 voorkomende onkruiden, korenbloemen, muggepoot of pluim- 

 gras (Agrostis spica venti), Polygonum Persicaria en andere de 

 plaats innemen der Erica's Polygala, Nartkecium en andere, 

 van welke op de bouwlanden meest geen enkel spoor meer over- 

 blijft. 



In vele jaren in de heidestreken van het oosten van Fries- 

 land niet geweest zijnde, wilde ik in den afgeloopen zomer de 

 mij van vroeger welbekende Bergummer heide met eenige mij- 

 ner" leerlingen opzoeken, maar ik zocht de gansche heide en 

 al de daarop eigenaardig voorkomende gewassen *te vergeefs. 

 Alles was in bouwland, weide en bosch veranderd, met uit- 

 zondering van een zeer klein plekje, dat ik door hulp van een 

 gids nog opspoorde en waar dan ook dadelijk de aan de heide- 

 velden zoo geheel eigene vegetatie in het oog viel. Zoodanige 

 opmerkingen kan men op vele plaatsen maken. Het droogmaken 

 van meeren, het uitroeijen van bosschen moet diergelijke gevol- 

 gen Eebben. 



De waternoot (Trapa natans) die, volgens NaGELi (p. 36], 

 tijdens het bestaan der paalwoningen in Zwitserland algemeen 

 verbreid was, is daar nu nog maar in ééne enkele sloot {Teich) 

 aanwezig. De gorter noemt haar in zijne Flora VII Provin-- 

 ciarum, p. 44, als in vijvers en stilstaande zoete wateren op 

 sommige plaatsen in Nederland voorkomende; maar ik weet 



niet, dat zij bij ons door een kruidkundige en er waren 



velen die ons kleine land zorgvuldig en op velerlei wijzen door- 

 zocht hebben — in.de 19 de eeuw wedergevonden is. Het laatste 

 geldt mede van de marentakken of- vogel lijm (Viscum album n 

 die door de gorter, p. 265, als groeijende op verschillende 

 soorten van boomen bij Amsterdam, Haarlem en Dordrecht 

 vermeld is, en welke zeer in het oog vallende plant niet zoo 

 ligt, als de waternoot, kan worden voorbijgezien. 



Iris foetidissima aan de vaart tusschen Leiden en Haarlem 

 (de gorter, t. a. pi., p. 11); Sideritis hirsuta, bij de wegenen 



