( 125 ; 



dat wij ons langen tijd bierbij ophouden, om in bijzonderheden 

 na te gaan, waarom het zoo hoogst moeijelijk is uit de ervaring, 

 die zich binnen onzen eigen kring aanbiedt, de gevolgtrekkingen 

 af te leiden. Het zij genoeg te doen opmerken, dat men ter juiste 

 beoordeeling zich bij voorkeur tot die waarnemingen behoort te 

 bepalen, waar de feiten zich zonder bijkomende verhoudingen voor- 

 doen, die de beoordeeling twijfelachtig maken, en jnen dus den 

 draad der verspreiding met meer zekerheid kan volgen. Het ligt 

 dus in den aard der zaak, dat men de meeste waarde moet hechten 

 aan de waarnemingen, die het eerste ontstaan eener epidemie in de 

 eene of andere plaats kunnen verklaren; maar ook verder, dat men 

 vooral onder de plaatsen, vanwaar eene epidemie uitgaat, die zich 

 over eene geheele landstreek verspreidt, die vooral in aanmerking 

 zal nemen, waar men de bijzondere omstandigheden van het ont- 

 staan met meerdere zekerheid kan vervolgen; onder die cate- 

 gorie mag men vooral de zeeplaatsen rangschikken. Maar ook 

 hier moet men nog wel onderscheid maken voor de gevallen, 

 waar de kansen voor de invoering der cholera uit andere plaat- 

 sen meer of min talrijk zijn, en diegene waar het gevaar 

 slechts van eene enkele zijde dreigt. Ik behoef wel niet te zeg- 

 gen, dat wij dus met onze nasporingen als van zelf meer .ge- 

 leid worden naar Azië, naar het oosten, vanwaar de epidemiën 

 van cholera hare onheil volle loopbaan in Europa aanvingen. 

 Nu is niet slechts het eerste tijdvak van de verschijning der 

 cholera in Europa, als bij uitstek geschikt om haar als op den 

 voet te volgen; maar ook gedurende het verder verloop van 

 tijd ontmoeten wij in de geschiedenis dezer ziekte tijdstippen, 

 die onze bijzondere aandacht verdienen, namelijk diegene, waarop 

 wij uit de kennis van de geographische verbreiding der cholera 

 kunnen aanwijzen, dat zij als met eenen vernieuwden stroom 

 zich uit het oosten over Europa, verbreid heeft. 



De geschiedenis der cholera in Europa kunnen wij in drie tijd- 

 vakken verdeden: de eerste pandemie begint in J.830 en eindigt 

 met 1837 : de tweede omvat de jaren 1847 tot 1860, waarop de 

 derde volgt, die in 1865 aangevangen is. Wanneer wij de berig- 

 ten, die ons de geographische verbreiding dezer ziekte kunnen doen 

 kennen, raadplegen, dan kan het niet missen of wij worden 

 getroffen door het steeds meer en meer dreigende gevaar van 



