( 127 ;• 



hare heerschappij uitgebreid tot St. Mauritius, en in 1864 en 

 1865 onze Oost-Indische bezittingen hevig geteisterd; nog had 

 zij evenwel de grenzen niet overschreden , die haar buiten Europa 

 sloot. Het groote offerfeest, hetwelk in 1865 volgens den Islam 

 eene buitengewone beteekenis had, vereenigde een schrikbarend 

 groot aantal bedevaartgangers in de heilige plaatsen van Mekka 

 en Medina. Men vindt dit getal in het rapport van den Fran- 

 schen Minister aan den Keizer geschat op minstens 200,000 

 personen, terwijl het cijfer der offerbeesten, die bij deze plegtig- 

 heden geslagt werden, namelijk schapen en kameelen, op onge- 

 veer een millioen berekend wordt. Het is buiten twijfel, dat 

 van hier het uitgangspunt der epidemie moet gesteld worden. 

 De offerfeesten waren afgeloopen en nog openbaarde zich de 

 cholera niet. zoodat men de bedevaartgangers van Djeddah den 

 terugtogt naar Suez liet ondernemen, zonder dat men maat- 

 regelen tegen eene eventuele verbreiding door deze personen 

 meende te moeten nemen. Ik reken het niet van belang ont- 

 bloot uit een der rapporten der conferentie de volgende bij- 

 zonderheden mede te deelen. — 



// Tot hiertoe heeft men niet met voldoende zekerheid het punt 

 van uitgang kunnen aangeven. Het schijnt dat de epidemie 

 bijna gelijktijdig te Djeddah, te Mekka en in de karavaan van 

 Medina is uitgebarsten. Intusschen was het getal der aangetas- 

 ten in de beide eerstgenoemde plaatsen niet belangrijk. 



Den 23 sten Mei openbaarde de cholera zich onder de bede- 

 vaartgangers, die van Medina naar Yambo reisden, om zich 

 aldaar in te schepen. Het getal der bedevaartgangers, die op 

 dat tijdstip te Yambo vereenigd waren, bedroeg ongeveer 6000, 

 waarvan de helft naar Suez bestemd was. De toestand van die 

 plaats moet toen allertreurigst geweest zijn. Er was volsla- 

 gen gebrek aan levensmiddelen, zoodat deze lieden tot den 

 6 den Junij aan den hongersnood ter prooi waren. Op dat 

 tijdstip werd de ramp althans in zoo verre gelenigd, dat 'er 

 levensmiddelen aangevoerd werden. Bij gemis van militaire magt 

 konde de plaatselijke autoriteit de inscheping niet dan met 

 groote moeite beletten, tot zoolang dat men de Egyptische 

 regering van het dreigende gevaar verwittigd had. Die insche- 

 ping begon den 9 den Junij. Opmerkelijk is het, dat onder zulke 



