( 137 ) 



groei over dag, dan weder des nachts, hoewel de algemeeue 

 som toch een snelleren wasdom over dag aanwijst. Ditzelfde 

 verschijnsel zullen wij ook bij latere onderzoekingen ontmoeten. 



De vriese tracht de waargenomen feiten te verklaren uit 

 den meer vochtigen toestand van den nachtelijken dampkring, 

 en brengt ze in verband met het vreemde verschijnsel, door 

 hem eenise dagen waargenomen, dat de bloemstengel op den 

 middag korter zou zijn dan des morgens te vore;i. Zonder 

 thans in eene beoordeeling dier gissing te treden, vermeld ik 

 alleen , dat dezelfde ijverige waarnemer ons nog twee andere 

 reeksen van waarnemingen van lengtegroei heeft bekend ge- 

 maakt *). De eene is eene reeks van metingen, door den 

 Heer teysmann te Buitenzorg gedaan op een bloemstengel 

 van Agave lurida, van 24 Jan. tot 25 April dagelijks te 7 U 

 'smorg. en te 3 U nam., waaruit blijkt, dat de gemiddelde groei 

 van 7" — 3 U , d. i. in 8 uren over dag, was 0.033, en van 3 U 

 nam. tot 7 U 'smorg., d. i. in de 16 overige uren, 0.046 da- 

 gelijks, dus 0.013 meer. Het zou echter voorbarig zijn, hieruit 

 af te leiden, dat bij genoemde plant de nachtelijke groei groo- 

 ter was geweest; want al zijn de uren van 7 tot 3 juist die 

 der tropische zonnewarmte, de andere periode omvat de dubbele 

 tijdruimte, en men zou alzoo bij gelijkmatigen groei een twee- 

 maal grooter cijfer dan in de eerste periode moeten gevonden 

 hebben Dit nu is het geval niet, en bij het nagaan der waar- 

 nemingscijfers zelve vindt men onderscheidene voorbeelden, dat 

 de aanwas in de bedoelde 8 uren grooter is geweest dan in 

 de overige 16 van het etmaal (b. v. 26 — 28 Jan., 1, 14 — 

 16, 18 Febr., 16, 26—27 Maart). Ik vermoed daarom, dat 

 zoo de uren van waarneming zoodanig gekozen geweest waren, 

 dat het etmaal nagenoeg in gelijke helften was verdeeld, men 

 gevonden zou hebben, dat perioden van grooteren nachtelijken 

 groei afwisselden met tijden van sterker groei over dag, zoo 

 als nu reeds duidelijk is uit de door den Heer teysmann ge- 

 geven cijfers, wanneer men den groeitijd in eenige afdeelingen 

 splitst. 



De tweede reeks van waarnemingen zijn metingen in 1829 



*) Ned. Krmdk. Archief, III. blz. 193-201. 



