( 11 ) 



(Di-ss. cl. Macrozamia) zegt dat dit vaatnet tusschen twee mem- 

 branen gelegen is, maar die voorstelling schijnt niet volkomen 

 juist, daar deze celweefselplaten niet als eigen van den be- 

 ginne af aanwezige membranen kunnen beschouwd worden; de 

 buitenste is innig verbonden met het verhoutende gedeelte van 

 het integument en schijnt daartoe te behooren, en de binnenste 

 is niets anders dan het platgedrukte reeds vermelde overblijfsel 

 van den nucleus met diens zoogenoemd epithelium *). Zoodra 

 het amnios zich voor de tweede maal met cellen vult en de 

 eigenlijke albumenvorming begint, en zijne holte alsdan in 

 omvang uitermate toeneemt, wordt het nucleusweefsel in alle 

 rigtingen, maar vooral zijdelings teruggedreven, zamengedrukt 

 en als tot eene membraan veranderd. Naar beneden is die 

 zamenpersing in vele soorten minder en bij sommigen, bijv. 

 C. Rumphii, C. spha erica blijft er eene dikke laag van bruine 

 kleur over, waarop het albumen met zijne breede basis rust. 

 Bij Macrozamia, Dioon, Encephalartos en vele Zamia- soorten 

 daarentegen wordt ook aan de basis des zaads die laag geheel 

 als tot eene membraan (PI. I, fig. 15 en 17 bij c) platgedrukt. 

 In het zelfde geslacht echter en zelfs in dezelfde soort, vooral 

 dan wanneer het zaad niet bevrucht is, is deze verandering 

 onstandvastig. In C. augulata bijv. (PI. I. fig. 14 bij c) wordt 

 die laag geheel platgedrukt; in C. revoluta wordt de holte 

 voor het endosperm in verschillende rigtingen ongelijk uitgezet, 

 zoodat dan wel, dan weder niet het nucleusweefsel in de basis 

 overblijft en dientengevolge wordt de vorm van het geheele 

 zaad gewijzigd, dat daardoor of breeder aan de basis of ellip- 

 tisch of omgekeerd-eirond wordt (PI. I. fig. 2 — 6). Over het 

 geheel wordt dit vlies van den overgebleven nucleus, die in 

 jongeren toestand met de inwendige laag van het integument 

 innig verbonden is, maar later wanneer die laag houtachtig 

 wordt, daarvan meer en meer gescheiden wordt, door de uitzet- 

 ting van het endosperm zot) tegen die laag en het vaatnet aan- 

 gedrukt, dat het eerst door weeknig en kooking daarvan bevrijd 



*) « Eeii fijn wit vliesje," zegt gottsche (Ie. p. 384) // ligt (bij Encephalartos) 

 over de vaatlaag." Mogelijk was daar ook nog een overblijfsel van de cellen des 

 eersten endosperms aanwezig. 



