( 14» ) 



helft van het aangegroeide gedeelte des nucleus, dat hooker 

 corpus nuclei noemt. Yan den beginne af wordt de holte des 

 arnnios met cellen gevuld; in dat tijdvak is het klein, kogel- 

 rond en men kan zijne eigen wand als een eenvoudig celvlies 

 waarnemen. Dat tijdstip heb ik slechts tweemaal, bij Cycas en 

 Zarnia, waargenomen. In een volgend tijdstip verdwijnt dit in- 

 wendige vrije cel weefsel, de holte zet zich nu uit, is met slij- 

 merig vocht gevuld; in analogie met de Coniferen moet men 

 aannemen, dat op dit tijdstip de periode der bevruchting na- 

 dert. Nu begint het tweede stadium, ook bij niet bevruchte 

 ovula (bevruchte werden tot nog toe in botanische tuinen niet 

 waargenomen) en er is geen twijfel dat dit tweede stadium 

 onafhankelijk is van de bevruchting. Door vrije en snelle cellen- 

 vorming ontstaat een albumen vorin end celweefsel van grooten 

 omvang, waar endosperm; nu is het niet meer mogelijk de eigen 

 membraan van het amnios waar te nemen ; de ruimte wordt be- 

 grensd door de gladde vaste glanzende oppervlakte van het terug- 

 gedrongen nucleus-weefsel, waarop welligt ook nog overblijfsels 

 van de oorspronkelijke membraan van het amnios kleven *). Daar- 

 door verviel ik vroeger in de dwaling die holte voor eene vrije 

 ruimte in het albumen te beschouwen, en hield het albumen 

 voor een product van den nucleus, weshalve ik aan den over- 

 gebleven waren nucleus geene juiste morphologische be teekenis 

 kon geven, hoezeer ik de verschillende stadia had waargeno- 

 men, afgebeeld en beschreven (Ann. d. Sc. nat. I. c. p. 199. 

 Monogr. tab. I. fig. E. S.) — In de talrijke onbevruchte zaden 

 vindt men het endosperm even als in de bevruchte ontwikkeld, 

 maar tot mijne verwondering kwamen mij enkele gevallen voor, 

 waar het ontbrak, terwijl de daarvoor bestemde holte echter aan- 

 wezig was. 



Yan de veranderingen, die in het begin van de tweede 

 endosperm- vorming in den top van het amnios plaats grijpen, 

 en de wijze, waarop de corpuscula Brownii daar ontstaan, is 

 mij niets bekend. Ik ken alleen de periode, waar de corpus- 

 cula reeds voorhanden zijn, en in onbevruchte ovula en in de 



Hetzelfde zag HOOKER bij H'elwitschia t. a. p. 32, enz. 



