( 22 ) 



gelijksoortige natuur zijn. Het verschil betreft meer den uit- 

 wendigen vorm van de functie. Bij de Phanerogamen beweegt 

 zich eene geheele cel, van haar secundair bekleedsel bevrijd, als 

 pollenbuis tot aan de vrouwelijke cel en osmotisch moet uit 

 haar de bevruchtingsstof indringen ; bij de Cryptogamen zijn het 

 talrijke dochtercellen (spermatozoïden), die uit het antheridium 

 uittreden, en door een eigen bewegingsvermogen in verband met 

 de omgevende toestanden in het archegonium treden en in de 

 vrouw elijke bevruchtingscel indringen. De vermenging is hier 

 vollediger. Maar eene in het wezen der zaak gegronde anti- 

 these van den inhoud van pollentubus en spermatozoïden kan 

 men niet meer stellen, nu men, vooral door schacht voorge- 

 licht, den aard der spermatozoïden beter heeft leeren kennen *), 

 waarbij nog komt dat de pollenbuis bij de Gymnospermen niet 

 zelden in het corpusculum indringt, diens top doorborend. 



Bij een paralleliseren der Vaat-Cryptogamen met de Gym- 

 nospermen, valt op die wijze niet geheel te ontkennen, dat 

 door deze eene klove wordt aangevuld, die tot dusverre Phane- 

 rogamen en Cryptogamen gescheiden hield (zoo als nog onlangs 

 Dr. kirckhoff in een interessant opstel in de Botanische Zei- 

 tung, 1867. N°. 42, 43 nader ontwikkelde), maar ook worden 

 wij daarbij herinnerd dat het juist de Vaat-Cryptogamen waren 

 die met de Gymnospermen tot aan de krijtperiode de hoogere 

 planten (sommige Monocotyledonen uitgezonderd) vertegenwoor- 

 digden. Den overgang tot eenen meer zamengestelden bouw bij 

 de Phanerogamen, tot de hermaphroditische bloem en tot den 

 angiospermischen bouw vinden wij door levende Gymnospermi- 

 sche typen aangewezen. Ephedra en Gnetum (dit met 2 inte- 

 gumenta ovuli) bewijzen dit door hunnen stengelbouw, hunne 

 bladen, en door de beginsels van perigoniale bekleedsels van het 

 nog naakte ovulum. En Welwitschia, die door J. D. hooker's 

 uitstekende Verhandeling ons zoo volledig bekend werd, terwijl 

 zij van de eene zijde door haren stamvorm aan de Cycadeën 



*) Schacht, Die Spermatozoïden im PJtanzenreich, 1864. — Over de scheikun- 

 dige eigenschappen der spermatozoïden is mij niets bepaalds bekend; het zou niet 

 onbelangrijk zijn te weten of het phosphorgehalte daarin zoo sterk optreedt als 

 in het pollen (Vergel. corenwinder in Anti. Sc. nat. 4>'ème Sér. XIV, p. 49). 



