( 103 ) 



lucht en van de temperatuur af. Het verdampte vocht geeft plaats 

 voor het vocht dat uit den wortel opstijgt en bevordert alzoo 

 de opneming. Maar men heeft daarom nog geen recht tot de 

 voorstelling, alsof die opneming eenvoudig door zuiging zou ge- 

 schieden, op de wijze als het water in de pomp wordt opgezo- 

 gen. Er is over deze vraag in den laatsten tijd veel getwist. 

 BöHxM (Sitsungsber. d. Kais. Akad. in Wien. Bd. 48. l e Abth. 

 p. 18 — 20. 1863) tracht op de genoemde wijze de opneming 

 van vocht door de plantenwortels te verklaren. Hij vindt de 

 oorzaak hiervan in de verdamping, waardoor het sap door de 

 luchtdrukking in de plant geperst wordt, zoodat het geheele pro- 

 ces slechts het gevolg van eene zuiging is. Unger. (Siisungs- 

 ber. d. Kais. Akad. in Wien Bd. 50. l e Abth. p. 134. 1864). 

 heeft hiertegen bedenkingen gemaakt en o. a. gewezen op eene een- 

 voudige proef, waardoor het onhoudbare van bühm's meening wordt 

 aangetoond. Wanneer men eene glazen buis aan de eene zijde sluit 

 met een lichaam, dat vocht kan opnemen (b. v. met een stukje den- 

 nenhout van 1 centim. dikte), aan de andere zijde met een caout- 

 chouckurk, en daarna de vooraf met water gevulde buis in ho- 

 rizontale ligging brengt in tamelijk drooge lucht, dan heeft er 

 voortdurend verlies van het water in de buis plaats. Het stukje 

 hout neemt vocht op, hetgeen aan de buitenzijde weder ver- 

 dampt. Daar het water in de buis niet aangevuld kan worden, 

 wordt de ruimte met lucht gevuld, die in kleine blaasjes eerst 

 uit het water, daarna uit het hout komt. Eindelijk vermindert 

 ook deze aanvoer en er ontstaat een ruimte met verdunde lucht, 

 die zoo lang toeneemt als er nog water in de buis is. Het 

 is duidelijk, dat bij deze proef het verdampte water niet door 

 eene vis a tergo, d, i. door de drukking der lucht, voortgestuwd 

 is, aangezien door de luchtdichte sluiting die drukking niet 

 bestond. De verdamping is hier een gevolg van capillariteit en 

 imbibitievermogen van het hout. 



In hetzelfde boekdeel, dat unger's opstel bevat, geeft böhm een 

 nader betoog tot verdediging zijner zienswijze; hij voert tevens 

 nieuwe bezwaren aan tegen de voorstellingen van anderen. Het ligt 

 thans niet in mijn doel, die onderscheiden voorstellingen aan 

 eene critiek te onderwerpen. Alleenlijk wil ik opmerken, dat 

 de laatstvermelde mijner proeven in strijd is met de verklaring 



