( 147 ) 



gesproken worden. Doch ook de zoogenoemde tunica albuginea 

 van het ovarium is een produkt eener voorstelling omtrent bouw 

 en functie dezer klier, welke moeielijk meer met de nu bekende 

 feiten omtrent hare ontwikkeling en verrichtingen te rijmen is. 

 Slechts op ouderen leeftijd, als er in de oppervlakkigste laag van 

 het ovarium geen of weinige Graafsche blaasjes bestaan, kan men 

 die dikke, verdichte, vezelige laag als een tunica albuginea (mis- 

 schien, zoo als reeds bleek, met een wei vliesbedekking) opvat- 

 ten. Wanneer daarentegen, zooals in ieder functionerend ovarium 

 het geval is, vlak onder het epithelium jeugdige Graafsche blaas- 

 jes, zoo even van dat epithelium afgesnoerd, of nog zich vor- 

 mende en nog met dat epithelium in samenhang, aangetroffen 

 worden, bestaat er geen tunica albuginea. Men vindt dan, iets 

 dieper dan die jeugdige nieuwgevormde laag, een vaatrijk bind- 

 weefsel, dat ook telkens de tot zekere hoogte ontwikkelde epi- 

 theliumc ellen-groepen omgroeit, en verder reien van oudere Graaf- 

 sche blaasjes met een duidelijke epitheliumlaag (membrana-gra- 

 nulosa) en een ovulum; en sommigen dier blaasjes sterker ont- 

 wikkeld en op den weg tot de latere uitpuiling en bersting. 

 Men vindt echter enkele malen (vooral bij konijnen trof ik dat 

 aan, minder bij honden) de epitheliumlaag van het ovarium als 

 het ware in rust, geen verlengsels, geen jeugdige ovula, en dan 

 de oppervlakkige bindweefsel -massa als een duidelijkere en ge- 

 lijkmatigere vezelige laag (tunica albuginea) onder het epithelium 

 verloopende. Of dit echter over het geheele ovarium heen het 

 geval was, durf ik niet beslissen, en in elk geval verliest die 

 vezelige laag weder terstond haar karakter van omhullend vlies, 

 wanneer de nieuwvorming van Graafsche blaasjes weder begint. 

 Slechts bij een afgeleefd ovarium kan van een doorloopende tu- 

 nica albuginea in den zin der leerboeken sprake zijn, maar het 

 atrophische, fibreus geworden orgaan zou zeker verder weder niet 

 in de gew r one ontleedkundige beschrijving passen. 



Als algemeenen regel meen ik dus te mogen stellen, dat de 

 Graafsche blaasjes met de daarin zich ontwikkelende eieren, ook 

 na de geboorte in groote hoeveelheid, door instulping en afsnoe- 

 ring van het klier-epithelium der oppervlakte van het ovarium 

 gevormd worden. Een nader onderzoek van de bijzonderheden 



