( 320 ) 



Bij eene deviatie alzoo van 1°^ verkrijgen wij eene dispersie 

 van 4'; maar, wanneer wij eenvoudig een crownglas prisma be- 

 zigen van 2° 34', krijgen wij omtrent dezelfde deviatie met eene 

 dispersie van 3' 14", dus nog geringer. De aangevoerde combi- 

 naties voeren dus tot geenerlei bruikbaar resultaat; want de 

 dispersie wordt daardoor nog vermeerderd. De oorzaak van dit 

 verschijnsel is gelegen in de groote disharmonie der coëfficiënten 



b c 

 van de derde termen van crown- en flintglas, was — — - dan 



h c 



ware volkomen achromatisme op deze wijze te bereiken geweest. 

 De coëfficiënt van den derden term is voor flintglas buiten alle 

 verhouding toegenomen, en dit is zoo ver mij bekend het geval 

 met alle sterker dispergerende stoffen, als daar zijn : de kool- 

 waterstof-verbindingen, terpentijn, benzine, kaneel-olie, anijs-olie 

 enz. en ook voor alle soorten van flintglas; die buitengewone 

 grootte van den derden term schijnt wel inherent aan het ver- 

 schijnsel der grootere dispersie. 



Wanneer men drie stoffen mag bezigen kan men over drie 

 hoeken A, A' en A" beschikken en zoodoende de termen met 

 X— 2 en l— 4 beiden doen wegvallen. Bij voorkeur verbinde men 

 dan met crown en flintglas eene andere stof, waarin de derde 

 term negatief is, en hier komt in aanmerking: in de eerste plaats 

 water. Drie prismata van crown, water en flintglas, successieve- 

 lijk hoeken hebbende van 20°, 17° 36' en 4° 24' geven eene 

 volkomen achromatische deviatie van 1° 56'. 



Zijn n en ri de indices van l a en 51 a van crownglas en 

 N en N' die van flintglas, dan kan men in de formulen voor 



1« : G - G' - {n — 1") A — (N — 1) A' ** O en voor 

 51a: G, — G', « (*' — l)A — (N' — l)A'-=P, de voorwaarde 

 invoeren : O = P ; dit geeft een verschil voor de deviatie dezer 

 beide stralen; men komt tot A (n — n') = A'(N — N'), dat is 

 het crown-spectrum is even groot als het flintglas-spectrum. Een 

 crown-prisma, van iMerz a, van 10 ö eischt een flint-prisma, van 

 merz b, met een hoek gelijk 4° 43'. Men behoudt dan eene 

 deviatie van 2 a 14 ; rood en violet dekken elkander volkomen 

 en hebben de kleinste deviatie; het maximum van deviatie komt 



