( 146 ) 



» Vreezende dat dit oxyde den Paalworm zoude schaden, nam 

 ik den ijzeren draad weg, en bezwaarde het genoemde stukje 

 hout met ander nat hout, en liet het in dien staat liggen. 



// Tot op dat oogeublik had de hierboven beschrevene werking 

 des Paalworras, zoowel wat de kanaalverlenging als wat de 

 kalkkokervorming betreft, nog niet plaats gehad, hetgeen eerst 

 later geschiedde. 



//Toen de verlenging van het met oxyde bedekte gedeelte des 

 kanaals, en de vorming van den koker aanving, deed de uitge- 

 worpene stof zich voor als met het oxyde vermengd, het geen 

 zoolang aanhield tot dat het nieuw gevormde of verlengde ka- 

 naal geen oxyde meer bevatte, en de stof daarna onvermengd 

 en in witachtige kleur werd geloosd. Door het verdwijnen van 

 het oxyde uit het water, kreeg het nieuwe gedeelte van den 

 koker zijne natuurlijke kalk witachtige kleur weder terug. 



// De Paalworm heeft derhalve de afgeraspte houtstof opgeno- 

 men, zoowel met- als zonder het oxyde en beide door afschei- 

 ding weder uit zijn ligchaam verwijderd. 



Uit deze gewigtige waarnemingen van den Heer kater 

 volgt derhalve : 



1^. dat de Paalworm het vermogen heeft, even als an- 

 dere Schelpdieren dit voor hunne schelpen doen, zijnen ko- 

 ker na beleediging te herstellen ; 



2^. dat het graven der gangen in het hout op eene werk- 

 tuigelijke wijze en wel met de schelpen geschiedt, even als 

 zulks door een onzer (harting, zie de Bijlage van het vroe- 

 gere Verslsg) reeds uit het maaksel van de schelpen en de 

 spieren, waardoor deze bewogen worden, is afgeleid; 



3°. dat de voet als tastorgaan gebezigd wordt, gelijk 

 mede reeds vroeger door ons vermoed werd. 



De Heer kater eindigt zijn schrijven met een enkel 

 woord over iets uit het leven van den Ringworm. 



II In den afgeloopen zomer, bij laggen U-waterstand, nam ik 

 een stukje klei van den bodem dezer haven, en legde dit bij mijne 

 tehuiskomst in een glas met water. 



