( 184 ) 



van eon stam of tak en 2°. een twintigtal knollen. Bij de 

 laatsten behoorde eene gekleurde teekening, voorstellende 

 een blad van de plant, welke gezegd wordt genoemde knol- 

 len op te leveren. De aanteekeningen, aan een en an- 

 der toegevoegd, hadden betrekking op het gebruik, 't welk 

 de Javanen van meergemelde voortbrengselen maken als 

 geneesmiddel 



Ten opzigte van de afkomst van het stuk stam en de 

 knollen, veroorloof ik mij de volgende opmerkingen: 



1°. Het stuk stam of tak, door den Heer van dissel 

 ingezonden, onder den naam van Bidara Laut, komt vol- 

 maakt overeen met al wat ik onder denzelfden titel meer- 

 malen uit onze Nederlandsche Koloniën zag ingevoerd, en 

 verder met de afbeelding, door den Hoogl. blume van het 

 onder dien naam bekende voortbrengsel gegeven in zijne 

 Eumphia (Dl. I. PI. XXV). — Er is dus mijns inziens 

 niet aan te twijfelen, of het stuk stam, hierboven bedoeld, 

 is het ware Bidara Laul van den Molukschen Archipel, 

 ook wel bekend onder den naam van Lignum Colubrinum, 

 en derhalve afkomstig van Strygnos ligustrina, eveneens 

 in de Rumphia afgebeeld. 



2°. De Knollen, ingezonden onder den naam van Temoe 

 Lawah, zijn zonder twijfel afkomstig van de eene of andere 

 Zingiberacea; welke, uit gebrek aan bouwstoffen, niet nader 

 kan worden aangegeven. — Afgaande op hetgeen rumphius 

 ons van de Tommon (niet Temoe) Lawak verhaalt in zijn 

 Amhoineesch Kruytboek (Boek Vllf, Hoofdst. 17. bl. 68), 

 zoude men kunnen vermoeden, dat de plant van welker 

 knollen of knolvormige wortelstokken thans sprake is, be- 

 hoort tot een der vormen van Curciima Zerumbet. 



Wat de Heer van dissel mededeelt aangaande het ge- 

 bruik, hetwelk de bewoners der eilanden van den Indischen 

 en Molukschen archipel van het Bidara Laut en den 

 Tommon Lawak maken, is niet nieuw, maar wordt in de 



