( 316 ) 



ding der vraag, welke, naar het oordeel des ondergeteek en- 

 den, ons medelid van gogh bij de toezending der flesschen 

 heeft gesteld, namelijk, of door de densiteit en de zamen- 

 stelling van het zeewater op verschillende diepten de han- 

 gende kwestie van het al of niet bestaan van den onder- 

 stroom in de straat van Gibraltar kan worden opgelost, is 

 het niet onontbeerlijk, dat de diepte, waaruit het water is 

 genomen, met de grootste naauwkeurigheid is bepaald. 



Yan de 25 watersoorten nu is door mij de digtheid bij 

 ] 5° C door middel van de glazen peer naauwkeurig be- 

 paald, en uitgedrukt in water bij zijne grootste digtheid 

 als éénheid j daarenboven is de hoeveelheid vaste bestand- 

 deelen van het water bepaald, leder die zich met zulke be- 

 palingen heeft bezig gehouden, weet hoe moeijelijk het is 

 om bij twee proeven van hetzelfde water overeenkomende re- 

 sultaten te verkrijgen ; het kristalliseren van het keukenzout 

 met ingesloten ruimten, die met de moederloog gevuld blij- 

 ven, het knetteren van deze kristallen, wanneer zij boven de 

 100° C verhit worden, het ontleed worden van het chloor- 

 magnesium en het sterk hygroscopisch zijn van het residu zijn 

 alle aanleidingen tot fouten. Ik heb deze oorzaken van fouten 

 ten minste voor een gedeelte trachten w^eg te nemen door het 

 gebruik der zandfiltra, zoo als ik die vroeger bij het onderzoek 

 der Nederlandsche melksoorten heb beschreven, en ook in dit 

 onderzoek het doelmatige dezer wijze van werken ondervon- 

 den. Voor iedere watersoort zijn steeds twee proeven geno- 

 men, en deze zoolang in het luchtbad gedroogd tot dat zij 

 bij een e herhaalde weging niet meer verloren. Gaven de 

 twee proeven, zoo als op de 25 watersoorten drie keer ge- 

 beurde, resultaten, die om meer dan 3 a 4 milligrammen 

 verschilden, zoo werden de proeven herhaald. Op ieder zand- 

 filtrum werden 20 C.C. van 15° C gedroogd, en wel om 

 het gebruik van te veel zand en dus van te zware zand- 

 filtra te voorkomen, telkens 5 C.C. zeewater op het filtrum 



