( 313 ) 



Naar aanleiding vau dcizc mcdcdccling-, waaniit incn 

 leregt opmaakt, dat eigenlijk üam de ontdekker der Sper- 

 matozoïden is, begon leeuwen hoeck liet zaad van den menseh 

 en der dieren te onderzoeken en beschreef hij de sperma- 

 tozoïden het eerst in een brief, geadresseerd aan w. biioun- 

 KEii, Secretaris der Koninklijke Sociëteit te Londen, geda- 

 teerd Delft, November 1G77 ■^'j. Toen later iiaktsoeker 

 zich de eer der ontdekking wederregtelijk toeëigende, re- 

 kende LEEUWENHOECK zich vcrpligt dezen brief bij extract 

 mede te deelcn in zijne 118^ Missive, d.d. 17 December 

 1698 en geschreven aan den lieer iiarm. van zoelen, oud- 

 Burgemeester der stad Eotterdain f). 



Wie is nu echter die iiam, waaraan de wetenschaj) zulk 

 eene belangrijke ontdekking te danken had? Wanneer wij 

 iiALLER wilden gelooven, dan zouden wij voet geven aan 

 het denkbeeld, dat hij een Duitscher was : // Inventorem 

 // esse credo," zegt hij : // ludovicum iiamme (auctoreni libri 

 //de herniis et decrocodilo) juveneni germanum^' §), in welke 

 meening gedeeld wordt door kurt sprengel ^^), bij wien 

 echter het credo van haller in een scio veranderde. // Es 

 //war im August des Jahrs 1677," dit zijn 's mans woor- 

 den, l/als ein junger Arzt aus Dantzig, ludwig von iiam- 

 //MEN, der damals in Leiden studirte ff), den beriilimten 



*) Fhüosophical Transadions, Niunb. 142, Dec. 1677, Jan. and Febr. 

 1Ü7S. 



t) Seveiide vervolg der Brieven. 



§) A. HALLER, Elem. Physiologiae. Lugd. Bat. 1765, Tom. VII, j). 523. 



**) Versuch einer pragmat. Geschichte der Arzneykunde. Hallc 1801. 

 Th. IV. ö. 293. 



tt) Dat LUDWIG VON HAMMEN in Leiden geweest is, kan blijken uit 

 de volgende plaatsen van zijne Dissertatio de Herniis (Ed. tcrtia, L. B. 

 1681, opgedragen aan Prof. drblincourt), pag. 61: „Nee inl'requens 

 „est limpidam tunicas inter testiculos cooperlentes reperire, quain et 

 „propriae inclusam cuticulae subindc vidimus in cadavcribus et scmel 

 „in Lcvdensium Nosocomio"j en pag. 76: „llydroentcrocelcn, ni fal- 



• 22* 



