( lijs ) 



lende uitspreken over tijdmeter?, voor Lengte-bepaling op zee 

 bestemd, hanne gangen moet afleiden nit waarnemingen, 

 tussclien welke niet minder dan eene week is verloopen. 

 Eiken Zaturdag morgen worden daarom al de tijdmeters te 

 Leiden, die aan de Marine behooren of ten aankoop voor 

 liaar worden onderzocht, bij de pendule hohwü N^ 15 

 vergeleken. Dit geschiedt op zulk eene wijze, dat men 

 daarbij geene fout van een tiende-deel eener secunde kan 

 begaan ; en die naauwkeurigheid is noodzakelijk. Verkrijgt 

 men op eenen Vrijdag of Zaturdag avond eene tijdsbepa- 

 ling, zoo behoeft men, slechts voor een' halven dag, op den 

 gang der pendule te vertrouwen, maar dit was niet altijd 

 mogelijk, hoeveel pogingen daartoe werden aangewend, en 

 dit bezwaar heeft bij ons spoedig strenge onderzoekingen 

 omtrent den gang der pendule uitgelokt. Sedert het begin 

 der maand September 1859 worden, twee of meermalen elke 

 week, uit het observatorium te Leiden, tijdseinen naar de 

 zeehavens gegeven. Men kan met de herleiding der waar- 

 nemingen omtrent de tijdmeters gewoonlijk wachten, totdat, 

 ook na hunne vergelijking met de pendule, eene tijdsbepa- 

 ling is verkregen; maar voor de tijdseinen moet de stand 

 altijd uit vroegere waarnemingen worden afgeleid. Het werd 

 toen daarom noodig de tijdsbepalingen te Leiden, zoo dik- 

 wijls te volbrengen, als de luchtsgesteldheid dit eenigzins 

 gedoogde en een streng onderzoek omtrent den gang der 

 pendule was toen nog noodzakelijker dan te voren. 



Vermoedelijk kosten de tijdsbepalingen nergens zoo veel 

 moeite als op het tegenwoordig observatorium te Leiden. 

 Be pendule is vier verdiepingen lager geplaatst dan het 

 verblijf, w^aar de waarnemingen moeten geschieden, en de 

 tijdsbepalingen moeten volbragt worden op eenen tijdmeter, 

 <lie telkens, onmiddellijk voor en na de waarnemingen, met 

 <le pendule wordt vergeleken. Met dien tijdmeter, eene lan- 

 taarn en eenen sleutelbos bezwaard, moet men een groot 



