{ 209 ) 



Het is, om meer dan eeiie reden, van gewigt te be.!?li;>seii 

 of de pendule iiOHWü N'. 15, al cf niet tot de voortrefte- 

 lijke sterrekundige slingeruurvverken behoort. Die beslis- 

 sing schijnt niet moeijelijk, indien men de gangen van het 

 uurwerk, voor een groot lijdvak, kent, zoo als die in de 

 voorgaande tabellen zijn gegeven; en inderdaad wordt ge- 

 woonlijk een uurwerk naar de meerdere of mindere veran- 

 derlijkheid van zijnen gang beoordeeld, hoezeer deze, op zich 

 zelve, een zeer slechte maatstaf is van zijne eigenlijke waarde. 

 Een uurwerk kan hoogst voortreffelijk zijn, terwijl zijne 

 compensatie slecht geregeld is, en dan moet zich zijn gang 

 aanmerkelijk met de warmte veranderen. Eene olie van 

 minder goede hoedanigheid kan, ook het beste uurwerk, een' 

 slechten gang doen aannemen, en door hare verdikking eene 

 trapsgewijze en onregelmatig voortgaande verandering in den 

 gang teweegbrengen. Bovendien kan de invloed van den 

 stand des barometers op den gang van het uurwerk zeer 

 merkbaar zijn. Een uurwerk is nooit volmaakt, en zijne 

 meerdere of mindere voortreffelijkheid laat zich alleenlijk 

 afleiden uit zijne vergelijking met andere en beroemde uur- 

 werken, van beroemde makers herkorastig. Men heeft de 

 gangen van vele sterrekundige slingeraurwerken openlijk 

 bekend gemaakt, maar onderwierp die bijna nooit aan 

 eene berekening en verzuimde ook bijna altijd daarbij de 

 standen van thermometer en barometer aan te teekenen. 

 Veelal heeft men ook de gewoonte om veranderingen aan 

 het uurwerk toe te brengen, zoo dikwijls als men bespeurt 

 dat zijn gang of zijne compensatie niet goed geregeld is en 

 daardoor worden de waarnemingen gestadig afgebroken en 

 maakt men een onderzoek van het uurwerk onmogelijk. 

 Voor zoo ver als men, uit de medegedeelde gangen alleen, 

 zonder eene opzettelijke berekening, kan oordeelen, moet 

 men aannemen, dat de pendule hohwü N'. 15 onderschei- 

 dene slingeruurwerken aan beroemde sterrewachten overtreft, 



