( 210 ) 



maar door andere weder overtroffeu wordt. De slingeruur- 

 werkeii aan de sterrewachten te Greenwich, Edinburg, Cam- 

 bridge en Oxford schijnen ten stelligste minder voortreffelijk 

 te zijn' dan de pendule hohwü N^ 15. Daarentegen schijnt 

 zij te moeten wijken voor twee slingeruur werken van bue- 

 GüET te Altona, voor de pendule van tiede op het obser- 

 vatorium te Berlijn, voor de pendule van jürgensen, die 

 door KESSELS is omgewerkt, op het observatorium te Krems- 

 miinster en vooral ook voor de pendule hohwü N\ l.'i 

 aan de Directie der Marine te Willemsoord. 



Indien de medegedeelde formule geacht kan worden, zoo 

 goed mogelijk, het geheel der voorhanden waarnemingen te 

 vertegenwoordigen, zoo moeten de getallen in de laatste 

 kolommen der voorgaande tabellen de onregelmatigheden 

 van het uurwerk uitdrukken, die uit zijne eigene onvolko- 

 menheid voortvloeijen. Bepaalt men, naar de methode der 

 kleinste quadraten, het waarschijnlijk bedrag dier onregel- 

 matigheden, in een tijdvak van eene bepaalde grootte, en 

 doet men hetzelfde met eene andere pendule, zoo verkrijgt 

 men twee getallen, die de betrekkelijke waarde van beide 

 uurwerken met juistheid kunnen doen beoordeelen. Mij zijn 

 echter geene gangen van sterrekundige slingeruurwerken be- 

 kend, die bij eene formule zijn vergeleken, behalve die der 

 pendule van kessels te Koningsbergen door bessel bere- 

 kend {Astr. Nadir. 'N'^. 169) en die der pendule van de 

 tijdobservatoriën te Parijs en te Toulou, berekend door 

 LIEUSSOU [Récherches sur les variations de la marche des 

 pendules et des chronomètres etc. pag. 4*2 — 47). Bessel 

 en LIEUSSOU hebben echter alleenlijk den invloed der warmte 

 in rekening gebragt en alle overige storingen geheel en al 

 verwaarloosd. De verschillen tusschen de waargenomene en 

 berekende gangen zijn bij de pendule te Koningsbergen 

 veel grooter dan de bovengemelde bij de pendule hoiiwü 

 N'. 15 en zij blijven dit nog, al neemt men hunne mid- 



