( 21S ) 



schillen gaf, die nog schenen toe te nemen, toen de waar- 

 nemingen eene stoornis moesten ondervinden. Het scheen 

 dat het geheel der waarnemingen zich niet liet voorstellen 

 door eene en dezelfde formule, zelfs niet bij den meer zamen- 

 gestelden vorm, dien ik had aangenomen. Ik meende dat- 

 zelfde verschijnsel ook bij de uurwerken te bespeuren, wier 

 gangen door bessel en lieussoü berekend zijn, en ik heb 

 daarom, na de voltooijing der reeds vermelde berekeningen, 

 omtrent den gang der pendule hohwü N\ 15, een nieuw 

 onderzoek aangevangen, dat een kort verslag schijnt te ver- 

 dienen, wegens de uitkomsten, die het heeft opgeleverd. 



Bij het onderzoek van een sterrekundig slingeruurwerk 

 zal men, boven alles, den invloed willen bepalen, dien de 

 warmte op zijnen gang uitoefent en niets natuurlijker vinden, 

 dan dat men daartoe eenvoudiglijk zijne gangen, bij de 

 hoogste thermometerstanden in den zomer en de laagste in 

 den winter, bij elkander vergelijke. Heeft men vele waar- 

 nemingen, dan zal men een^ gemiddelden zomer- en win- 

 tergang, voor nagenoeg denzelfden barometerstand, kunnen 

 vinden, en eene voorloopige kennis van den invloed des ba- 

 meters zal toereikende zijn, voor de herleiding dier gangen 

 tot juist denzelfden barometerstand. Dat onderzoek werd 

 bij de pendule hohwü 'N^. 15 zeer verzwaard door de bij- 

 zonderheid, dat zij, gedurende haar verblijf te Leiden, naau- 

 welijks eenige koude heeft ondervonden, nademaal de vorst 

 nog slechts gedurende een paar dagen binnen het vertrek, 

 waar zij zich bevindt, is doorgedrongen. Daar de pendule 

 gedurende anderhalf jaar onafgebroken is waargenomen, heeft 

 heeft men drie overgangen van den zomer tot den winter 

 of omgekeerd, van welke ieder op zich zelven eene uit- 

 komst voor den invloed der warmte op den gang moet ge- 

 ven, zoodat die invloed voor eene zeer juiste bepaling vat- 

 baar schijnt. De gangen der pendule, die zich uit de 

 voorgaande tabellen laten afleiden en zich het meest ge- 



