( 413 ) 



gacinde weg onnaauwkeuriger worden van ons grondbegin- 

 sel, naarmate het licht al verder en verder zijdelings afwijkt; 

 die verschillen in de uitkomst nemen toe naarmate de rin- 

 gen grooter worden, hetgeen zich ook zeer goed, met die 

 steeds slechter wordende begrenzing, laat begrijpen. Het 

 donkerste punt in zulk eenen ring kan onder deze om- 

 standigheden niet meer het eigenlijke punt aanwijzen, welks 

 afstand tot het midden moet worden gemeten om eene 

 juiste waarde voor de verlangde dikte van het gemengde 

 plaatje te verkrijgen. Ik aarzel daarom geen oogenblik om 

 die afwijkingen in de uitkomsten als onvermijdelijke fou- 

 ten der waarnemingen aan te merken. 



Bij de waarnemingen van art. 10. heb ik, tot vermin- 

 dering dezer fout, de lamp zoo veel mogelijk op veel grooter 

 afstand achter het plaatje gesteld en het oog zoo ver van 

 het glas gebragt, dat ik dit voor de meting nog even met 

 den arm konde bereiken. De scheve stelling van het plaatje 

 maakte verder deze fout veel geringer, en gaf veel scherper 

 ringen. Om beide redenen is voor deze waarnemingen de 

 oorzaak eener constante fout in denzelfden zin voor het groo- 

 ter deel verdwenen, en geven alle uitkomsten te zamen, hoe- 

 Avel elk voor zich somtijds vrij w^at van de ware w^aarde 

 afwijkende, gemiddelden als 0.000592 enz., die zeer nabij 

 de theoretische uitkomst 0.000588 komen; ja zelfs geven 

 zij allen te zamen 0.000590, een getal, dat mijne beste ver- 

 wachtingen overtrof en welks overgroote juistheid ik niet aan 

 de naauwkeurigheid mijner metingen maar veeleer aan het 

 toeval wil hebben toegeschreven. De inzage immers der 

 onderscheidene tafels van art. 10, die vaak groote afwijkin- 

 gen toonen, geeft geen regt om die groote juistheid van 

 het resultaat aan de volkomenheid der waarnemingen dank 

 te wijten. 



17. Het onderwerp is hiermede afgehandeld; de uitkom- 

 sten der waarnemingen zouden stellig grooter naauwkeurig- 



